Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2016 20:21

Τι είναι οι λιποπρωτεϊνες

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Ο ρόλος των λιποπρωτεϊνών στον ανθρώπινο οργανισμό

Οι λιποπρωτεϊνες είναι σωματίδια που αποτελούνται από λιπίδια και πρωτεϊνες.

Ο ρόλος των λιποπρωτεϊνών είναι είναι η μεταφορά των υδρόφοβων λιπιδίων, δηλαδή, των εστέρων χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων στο πλάσμα.


Η δομή των λιποπρωτεϊνών

Οι λιποπρωτεϊνες αποτελούνται από έναν εσωτερικό πυρήνα με τα τριγλυκερίδια και τους εστέρες χοληστερόλης και από ένα εξωτερικό υδρόφιλο περίβλημα, που κάνει την λιποπρωτεϊνη διαλυτή στο πλάσμα.

Το εξωτερικό περίβλημα περιέχει φωσφολιπίδια, ελεύθερη χοληστερόλη και πρωτεϊνες. Τα φωσφολιπίδια και η ελεύθερη χοληστερόλη είναι αμφίφιλα μόρια, το ένα άκρο τους, δηλαδή, είναι υδρόφοβο και το άλλο υδρόφιλο. Διατάσσονται έτσι στο περίβλημα, ώστε το υδρόφοβο άκρο τους να είναι στραμμένο προς τον πυρήνα και το υδρόφιλο προς το πλάσμα.

Για την πλήρη υδατοδιαλυτότητα των λιποπρωτεϊνών είναι αναγκαία η παρουσία διαφόρων πρωτεϊνών στο περίβλημα που λέγονται απολιπρωτεϊνες.


Τα είδη των λιποπρωτεϊνών:

Υπάρχουν διάφορα είδη λιποπρωτεϊνών, ανάλογα με τη σύνθεσή τους σε λιπίδια και πρωτεϊνες.

Η σύνθεση των λιποπρωτεϊνών καθορίζει το μέγεθός τους, την πυκνότητά τους και την ηλεκτροφορική τους ικανότητα.

Οι λιποπρωτεϊνες ανάλογα με σειρά αύξησης της πυκνότητας και αύξησης του μεγέθους:

-Χυλομικρά: Σωματίδια με τη μικρότερη πυκνότητα και το μεγαλύτερο μέγεθος.

-Υπολείμματα χυλομικρών: Προϊόντα μεταβολισμού των χυλομικρών που περιέχουν λιγότερα λιπίδια είναι πυκνότερα και μικρότερα από τα χυλομικρά.

-Πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνες (VLDL): Έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα και μικρότερο μέγεθος από τα χυλομικρά.

-Ενδιάμεσης πυκνότητας λιποπρωτεϊνες (IDL) ή υπολείμματα VLDL: Είναι προϊόντα μεταβολισμού των VLDL και είναι πυκνότερες και μικρότερες.

-Χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνες (LDL): Είναι προϊόντα μεταβολισμού των IDL, είναι πυκνότερες και μικρότερες.

-Υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνες HDL: Είναι τα σωματίδια με τη μεγαλύτερη πυκνότητα και το μικρότερο μέγεθος.

-Λιποπρωτεϊνη (a): Αποτελείται από ένα σωματίδιο LDL κι ένα μόριο της απολιπρωτεϊνης (a) κι έχει μέγεθος και πυκνότητα ίδια με της LDL.

Γενικά, όσα περισσότερα λιπίδια περιέχει μια λιποπρωτεϊνη, τόσο μικρότερη είναι η πυκνότητά της και τόσο μεγαλύτερο το μέγεθός της. Και το μέγεθος κάθε λιποπρωτεϊνης είναι αντίστροφα ανάλογα της πυκνότητάς του.


Εκτός από τα χυλομικρά, οι λιποπρωτεϊνες είναι φορτισμένα σωματίδια και με την ηλεκτροφόρηση, ανάλογα με την πυκνότητά τους διαχωρίζονται:

Στη ζώνη προ-β: κινούνται οι VLDL και μερικές IDL (προ-β-λιποπρωτεϊνες)

Στη ζώνη β: κινούνται οι LDL και οι υπόλοιπες IDL (β-λιποπρωτεϊνες)

Στη ζώνη α: κινούνται οι HDL (α-λιποπρωτεϊνες)

Τα χυλομικρά δεν μετακινούνται.


Που παράγονται οι λιποπρωτεϊνες

Παράγονται στο έντερο και το ήπαρ και εκκρίνονται στην κυκλοφορία, όπoυ μεταβολίζονται και σχηματίζουν νέες λιποπρωτεϊνες.

Τα χυλομικρά παράγονται στο έντερο από τα λιπίδια της τροφής.

Τα υπολείμματα χυλομικρών είναι προϊόντα μεταβολισμού των χυλομικρών και παράγονται ενδοαγγειακά.

Οι VLDL παράγονται στο ήπαρ και για τη σύνθεσή τους χρησιμοποιούνται τα ενδοηπατικά παραγώμενα λιπίδια, τα λιπαρά οξέα από τον λιπώδη ιστό, τα λιπίδια της τροφής που φτάνουν στο ήπαρ με τα υπολείμματα χυλομικρών, τα λιπίδια των υπολειμμάτων της VLDL που προσλαμβάνονται από το ήπαρ, αφού αποδώσουν πρώτα λιπαρά οξέα στα περιφερικά κύτταρα και τα λιπίδια LDL και HDL που προσλαμβάνονται από τα ηπατικά κύτταρ.

Οι IDL ή υπολείμματα VLDL είναι προϊόντα μεταβολισμού των VLDL και παράγονται ενδοαγγειακά.

Οι LDL είναι προϊόντα μεταβολισμού των IDL και παράγονται ενδοαγγειακά.

Ένα μικρό ποσοστό των σωματιδίων της HDL παράγεται στο ήπαρ και στο έντερο αλλά το μεγαλύτερο ποσοστό της HDL παράγεται ενδαγγειακά. Η HDL στην κυκλοφορία ανταλάσσει συνεχώς λιπίδια με τις άλλες λιποπρωτεϊνες, με αποτέλεσμα τα σωματίδια της HDL να έχουν ποικίλη σύσταση σε λιπίδια, διαφορετικό μέγεθος και στην ηλεκτροφόρηση κινούνται στις ζώνες α, κυρίως, και προ-β.

HDL

Οι HDL ως προς το μέγεθός τους διακρίνονται σε HDL3 και HDL2.  hdl3 προσλαμβάνουν λιπίδια από τα περιφερικά κύτταρα και τις άλλες λιποπρωτεϊνες και μετατρέπονται σε μεγαλύτερα σωματίδια τις HDL3. Οι HDL2 και HDL3 είναι το μεγαλύτερο ποσοστό των HDL στο πλάσμα και στην ηλεκτροφόρηση έχουν α-κινητικότητα. Αντίθετα, οι προ-β-HDL είναι ένα πολύ μικρό ποσοστό της HDL του πλάσματος, είναι προϊόντα άμεσης παραγωγής από το ήπαρ και το έντερο, αλλά παράγονται και ενδοαγγειακά από το συνεχή μεταβολισμό των σωματιδίων της HDL. Οι προ-β--HDL, αρχικά περιέχουν ελάχιστα λιπίδια κι έχουν δισκοειδές σχήμα, αλλά καθώς προσλαμβάνουν λιπίδια από τα κύτταρα και τις άλλες λιποπρωτεϊνες μετατρέπονται αρχικά σε HDL2 και HDL3 και παίρνουν σφαιρικό σχήμα. Οι προ-β-HDL είναι τα σωματίδια της HDL με την ισχυρότερη αθηρωματική δράση και ανάλογα με την περιεκτικότητά τους σε λιπίδια οι προ-β-HDL διακρίνονται σε προ-β1-HDL και προ-β2-HDL

Τέλος η σύνδεση της απο-(a) με το σωματίδιο της Lp(a) γίνεται στο ήπαρ, αλλά και ενδοαγγειακά.


Τα λιπίδια στις λιποπρωτεϊνες

Όλες οι λιποπρωτεϊνες περιέχουν φωσφολιπίδια και χοληστερόλη στο περίβλήμά τους και εστέρες χοληστερόλης και τριγλυκερίδια στον πυρήνα τους. Σε κάθε κατηγορία λιποπρωτεϊνών διαφέρει η αναλογία των λιπιδίων στον πυρήνα τους.

Τα χυλομικρά και οι VLDL περιέχουν τριγλυκερίδια και χοληστερόλη. Άρα, αν αυξηθεί η παραγωγή τους ή μειωθεί ο καταβολισμός τους θα αυξηθούν και τα τριγλυκερίδια στο πλάσμα πολύ και λιγότερο η χοληστερόλη.

Άρα,

αυξημένα χυλομικρά=αυξημένα τριγλυκερίδια και πολύ αυξημένα χυλομικρά=αυξημένα τριγλυκερίδια και αυξημένη χοληστερόλη.

Επίσης, αυξημένες VLDL=αυξημένα τριγλυκερίδια και πολύ αυξημένες VLDL=αυξημένα τριγλυκερίδια και αυξημένη χοληστερόλη.

Αυξημένα υπολείμματα χυλομικρών=αυξημένα τριγλυκερίδια και αυξημένη χοληστερόλη.

Οι LDL και οι HDL είναι εστέρες χοληστερόλης και αν αυξηθεί η παραγωγή τους ή μειωθεί ο καταβολισμός τους θα αυξηθεί η χοληστερόλη πλάσματος.

Άρα,

αυξημένη LDL=αυξημένη χοληστερόλη

αυξημένη HDL=αυξημένη χοληστερόλη

Οι IDL είναι εστέρες χοληστερόλης και τριγλυκερίδια, άρα αν αυξηθεί η παραγωγή τους ή μειωθεί ο καταβολισμός τους θα αυξηθούν και τα τριγλυκερίδια στο πλάσμα, αλλά και η χοληστερόλη.

Άρα,

Αυξημένη IDL=αυξημένα τριγλυκερίδια και αυξημένη χοληστερόλη.

Τέλος αυξημένη Lp(a)=αυξημένη Lp(a)

Οι αθηρογόνες λιποπρωτεϊνες:

Οι LDL, IDL, τα υπολείμματα χυλομικρών και η Lp(a) είναι αθηρογόνες.

Αυτές εισέρχονται στον έσω χιτώνα των αρτηριών, οξειδώνονται και προσλαμβάνονται από τα κύτταρα του αρτηριακού τοιχώματος, κυρίως από τα μακροφάγα και μετατρέπονται σε αφρώδη κύτταρα, που είναι γεμάτα λίπος. Η οξειδωμένη LDL είναι η πιο αθηρογόνος λιποπρωτεϊνη. Οι εστέρες της χοληστερόλης σχηματίζουν το λιπώδη πυρήνα της αθηροσκληρωτικής πλάκας.

Τα χυλομικρά και οι νεοεισερχόμενες στην κυκλοφορία VLDL πριν μεταβολιστούν, λόγω μεγέθους δεν μπορούν να εισέλθουν στο αρτηριακό τοίχωμα και δεν είναι αθηρογόνες.

Η HDL έχει πολλές προστατευτικές δράσεις για τα αγγεία και είναι η αντιαθηρωματική λιποπρωτεϊνη. Η HDL εμποδίζει την οξείδωση της LDL, ενώ προσλαμβάνει και χοληστερόλη από τα αφρώδη κύτταρα.

Διαβάστε, επίσης,

Κόλπο για να αυξήσετε την καλή χοληστερόλη

Τι είναι ο αθηρωματικός δείκτης;

Αθηροσκλήρωση

Η περιοδοντίτιδα έχει μεγάλη σχέση με την αθηροσκλήρωση

Μεταβολικό σύνδρομο

Βότανα για την αρτηριοσκλήρυνση

Σύγχρονη εργαστηριακή διάγνωση της αθηροσκλήρωσης

Η δίαιτα Budwig

Οι ηλεκτροφορήσεις στην Ιατρική

Κόκκινο κρέας με ένα ποτήρι κόκκινο κρασί

Πολύ χρήσιμες πληροφορίες για την χοληστερίνη

Οι καλύτερες τροφές για να ρίξετε την κακή χοληστερίνη

www.emedi.gr

 

 

 

Διαβάστηκε 1033 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2016 14:16
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd