Τετάρτη, 09 Απριλίου 2014 10:04

Η ιστορία του καρκίνου του μαστού τον 19ο αιώνα

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
Πώς θεραπευόταν ο καρκίνος του μαστού τον 19ο αιώνα

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD,PhD

Dominique-Jean Larrey

1818: Dominique-Jean Larrey (1776-1842) :

Περιγραφή μιας μαστεκτομής από την ίδια την ασθενή:

Εγχειρίζεται η Αγγλίδα λογοτέχνης Fanny Burney  από τον Dominique-Jean Larrey που ήταν γιατρός του Ναπολέοντα, τον οποίο ακολούθησε σε όλες τις εκστρατείες του μέχρι το Waterloo. Έγινε μετά, καθηγητής της χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της Valede Grade, στρατιωτικός χειρουργός και διευθυντής κλινικής στο νοσοκομείο Hospital de la Garde. Γεννήθηκε στην Bagnezes de Bigore και πέθανε στην Lyon. Άφησε πολλά έργα πάνω στην στρατιωτική χειρουργική. Επίσης, ήταν μέλος της Ακαδημίας των φυσιοδιφών το 1829. Η εγχείρηση έγινε στην κρεβατοκάμαρα της ασθενούς. Για να γίνει όμως η εγχείρηση έπρεπε να περιμένει 3 εβδομάδες, μέχρι να μάθει μια υπηρέτρια πώς να περιποιείται το τραύμα, αφού τότεδεν υπήρχαν νοσηλεύτριες. Έζησε άλλα 30 χρόνια και γι’ αυτό υπάρχει κάποια αμφιβολία για την κακοήθεια της αρρώστιας της.

H ίδια περιέγραψε τη μαστεκτομή της.Ανέβηκα λοιπόν εκεί απρόσκλητη στο κρεβάτι και ο Κος Dubois (κατεύθυνε τον Larrey λέγοντάς του τι και που να κόψει) με τοποθέτησε πάνω στο στρώμα και άπλωσε ένα υφασμάτινο μαντήλι πάνω στο πρόσωπό μου. Ήταν διαφανές και είδα ότι το κρεβάτι είχε περικυκλωθεί από 7 άνδρες και την νοσοκόμα μου. Αρνήθηκα να με κρατάνε, αλλά όταν είδα μέσα από το μαντήλι τη γυαλάδα του ανοξείδωτου μαχαιριού έκλεισα τα μάτια μου. Μετά όταν το τρομακτικό μαχαίρι έκοβε το στήθος μου, τις φλέβες, τις αρτηρίες, την σάρκα, τα νεύρα, δεν χρειαζόμουν οδηγίες να μην συγκρατήσω τα δάκρυά μου. Ξεκίνησα με μια κραυγή που διήρκησε καθόλη την διάρκεια της εκτομής και θαυμάζω το ότι ακόμη δεν ηχεί στα αυτιά μου, τόσο βασανιστική ήταν η αγωνία… Όταν το τραύμα έγινε και το εργαλείο απομακρύνθηκε, ο πόνος δεν σταμάτησε και ο αέρας που ξαφνικά  ακούμπησε τα ευαίσθητα αυτά κομμένα τμήματα, ήταν σαν μια μάζα από μικρά αλλά κοφτερά και διχαλωτά στιλέτα, που έσκιζαν τα άκρα του τραύματος. Συμπέρανα ότι η εγχείρηση τελείωσε, μα όχι το τρομερό κόψιμο ξεκίνησε πάλι και ήταν χειρότερος ο πόνος από πριν γιατί ήταν η αποκόλληση αυτού του τρομακτικού αδένα από τα μέρη στα οποία ήταν προσκολλημένος. Ξανά η περιγραφή θα ήταν μάταιη, γιατί ακόμη δεν είχαν τελειώσει. Ο Dr. Larrey ξεκουραζόταν μα το χέρι του, ω Θεέ μου, μετά ένιωσα το μαχαίρι στο κόκκαλο του μαστού βασανιστικά να το σκαλίζει....

Fanny Burney


Robert Liston (1794-1847):

Χειρουργεί σε πρώιμα στάδια της νόσου:

Καθηγητής της χειρουργικής στο «University College Hospital» στο Λονδίνο από το 1834 και διευθυντής στο North London Hospital και ο πρώτος χειρουργός που χειρούργησε χρησιμοποιώντας αναισθησία με αιθέρα στην Αγγλία. Γεννήθηκε στην Σκωτία και πέθανε στο Λονδίνο. Δίδαξε ανατομία στο Εδιμβούργο. Διάφορα χειρουργικά εργαλεία φέρουν ακόμα το όνομά του και συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται. Βιβλία του είναι το «Principles of Surgery» του 1831 και «Practical Surgery» του 1837.

Έγραψε για τον καρκίνο του μαστού: Διέξοδος μπορεί να είναι το νυστέρι σε μερικές περιπτώσεις, αλλά οι περιστάσεις πρέπει να είναι πολύ ευνοϊκές πραγματικά, για να παρακινήσουν έναν χειρουργό να προτείνει ή να είναι βέβαιος στο να αναλάβει οποιαδήποτε εγχείρηση για την αφαίρεση κακοήθειας του μαστού. Όταν η νόσος είναι κάπως προχωρημένη υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες να έχουν επινεμηθεί. Κανένας τώρα δεν θα μπορούσε να είναι τόσο απερίσκεπτος ή τόσο άσπλαχνος ώστε να προσπαθήσει να αφαιρέσει τους λεμφαδένες που έχουν μολυνθεί.  


Cooper Astley, Royal College of surgeons of England

1825: Astley Cooper (1768-1841) :

Γράφει μια πραγματεία για τις βασικές αρχές της χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού:

Γεννήθηκε στο Norfolc το 1768 και πέθανε στο Λονδίνο το 1841. Ήταν μεγάλος χειρουργός ονομαστός για την απολίνωση της αορτής σε ένα ανεύρυσμα. Ο Astley Cooper έγραψε στο «Lectures on the Principles and Practise of Surgery: Μπορεί να είναι μερικές φορές απαραίτητο να αφαιρέσεις όλο το μαστό, ιδίως όταν είναι προφανώς μολυσμένος και γενικά είναι περισσότερο εκτεταμένος ο όγκος από όσο φαίνεται και είναι καλό να μην αφήσεις μικρά υπολείμματα. Αν ένας αδένας  στην μασχάλη διογκωθεί πρέπει να αφαιρεθεί και μαζί μ' αυτόν όλα τα μεσολαβητικά κυτταρικά στοιχεία. Εάν πολλοί λεμφαδένες είναι διογκωμένοι, η αφαίρεσή τους δεν επιτυγχάνει τον έλεγχο της υποτροπής της νόσου


1829: Joseph-Claude-Anthelme Recamier (1774-1856):

Αναφέρει τα αποτελέσματα της θεραπείας του καρκίνου του μαστού με πίεση:

Γάλλος ιατρός στο Hotel-Dieu στο Παρίσι. Στο Recherches sur le traitement du cancer par la compression methodique simple ou combinee αναφέρει τα αποτελέσματα 100 περιπτώσεων θεραπείας καρκίνου του μαστού με συνεχή πίεση. 30 ασθενείς ανάρρωσαν ολοκληρωτικά μόνο με πίεση, 21 έδειξαν αξιοσημείωτη βελτίωση, 15 που είχαν αρχικά θεραπευτεί με πίεση στη συνέχεια υποβλήθηκαν σε εγχείρηση και 6 με πίεση σε συνδυασμό με καυτηριασμό. 12 ασθενείς δεν ανταποκρίθηκαν ευνοϊκά. Μετά τον αρχικό ενθουσιασμό, μια σοβαρή ένσταση ήταν ότι η εφαρμογή πίεσης προκαλούσε πόνο και νέκρωση.


Νeil Arnott (1788-1874):

Κατασκευή συσκευής που ασκούσε πίεση στον καρκινωματώδη μαστό:

Σκωτσέζος ιατρός που γεννήθηκε το 1788 στο Arboath και πέθανε στο Λονδίνο το 1874. Εφεύρε το κρεβάτι από νερό, τον αεριστήρα και τον φούρνο του Arnott. Ήταν πολύ πρακτικός, αντίθετος στην κλασσική εκπαίδευση και άφησε από 2000 λίρες σε τέσσερα Πανεπιστήμια της Σκωτίας και άλλες 2000 στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου για να προωθήσουν τις πρακτικές σπουδές. Τέλος, κατασκευάζει μια συσκευή που ασκούσε πίεση στο μαστό και ήταν γεμισμένη με αέρα.

Mηχανισμός πίεσης που σχεδιάστηκε από τον Νeil Arnott


Johannes Müller

1838: Johannes Müller (1801-1858):

Περιγράφει τους ιστολογικούς τύπους του καρκίνου:

Γεννήθηκε στο Kablenz το 1801 και πέθανε στο Βερολίνο το 1858. Σπούδασε στην Βιέννη. Το βιβλίο του Handbuch der Physiologie des Menilur ανήκει στα κλασσικά βιβλία της εποχής του. Περίφημος για τις εργασίες του πάνω στην φυσιολογία των νεύρων. Στο τέλος της ζωής του αφιερώθηκε στην συγκρητική ανατομία και την έρευνα της πανίδας των ωκεανών. Ο Johannes Müller καθηγητής της ανατομίας και φυσιολογίας στο Βερολίνο από το 1833 ως το 1835 περιγράφει τους ιστολογικούς τύπους του καρκίνου. Μπορεί να θεωρηθεί σαν ο ιδρυτής της ιστολογίας του καρκίνου. Εισήγαγε την ερευνητική φυσιολογία στην Γερμανία. Το 1838 έκδωσε την πραγματεία Uber den feinern Bau and die Formen der krankhaften Geschwulste, που έγινε κλασσική για την ιστορία της ογκολογίας. Τα στοιχεία των καρκινικών αποικιών είναι ανάλογα των αποικιών φυσιολογικών  κυττάρων ή έχουν εμβρυϊκούς χαρακτήρες δηλαδή τμήματα ιστών σε κατάσταση ανάπτυξης. Τα πιο διακεκριμένα ανάμεσα στα κυτταρικά στοιχεία των κακοηθών αποικιών ήταν κυψελιδικά κύτταρα, που περιείχαν κοκκία ή έναν κάπως μεγαλύτερο πυρήνα ή ακόμη και ολόκληρα νέα κύτταρα «seminium morbi». Ένας δεύτερος τύπος κυττάρων περιείχε σώματα με ουρές «tailed bodies» τα οποία θεώρησε ο  Müller ως κύτταρα συνδετικού ιστού σε ένα πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Επιπρόσθετα παρατήρησε ίνες και κρυστάλλους. Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν ήταν παθογνωμικό. Ο Müller παραδέχτηκε ότι δεν μπορούσε να διακρίνει κακοήθεις από καλοήθεις διαδικασίες με το απλό μικροσκόπιο. Αν και ο Müller ήταν προσεκτικός άλλοι δεν ήταν και θεώρησαν σαν τυπικά χαρακτηριστικά στοιχεία του καρκίνου τα «tailed bodies».


1843: Adolph von Hannover(1818-1898):

Περιγράφει τα κύτταρα του καρκίνου:

Ο ανατόμος Adolph von  Hannover γεννήθηκε στην Κοπενγχάγη και ήταν μαθητής του Müller στο Βερολίνο, περιγράφει πρώτος τα κύτταρα του καρκίνου.  Πίστεψε ότι βρήκε ένα ειδικό καρκινικό κύτταρο που δεν ήταν σαν τα «tailed body» που είχε περιγράψει ο δάσκαλός του Johannes Müller. Αυτό το στρογγυλό ή οβάλ κύτταρο διακρινόταν από ένα συγκριτικά μεγάλο πυρήνα ή από αρκετούς πυρήνες στο ίδιο κύτταρο και από ένα διαφανή πυρηνίσκο.


1844:Jean-Jacques-Joseph Leroy d’ Étiolles (1798-1860):

Δείχνει με μια μελέτη ότι η χειρουργική εξαίρεση είναι περισσότερο επιβλαβής:

Oργάνωσε μια έρευνα που αποτελεί μια από τις πρώτες στατιστικές μελέτες. Απέστειλε στατιστικές επιστολές και πήρε 174 απαντήσεις. 18 από 1192 ασθενείς που δεν είχαν υποβληθεί σε μαστεκτομή έζησαν πάνω από 30 χρόνια και οι υπόλοιποι από 2-25 χρόνια. Από 804 που χειρουργήθηκαν μόνο 4 ζούσαν πάνω από 30 χρόνια, 15 έζησαν για πάνω από 20 χρόνια και 88 από 6-20 χρόνια. Το συμπέρασμα ήταν ότι η χειρουργική εξαίρεση ήταν περισσότερη επιβλαβής παρά πλεονεκτική.


Joseph Pancoast Robbins GF: The Breast. Austin, Silvergirl, 1984

1844: Joseph Pancoast (1805-1882):

Υποστηρίζει ότι μαστοί και λεμφαδένες πρέπει να αφαιρεθούν μαζί:

Ο Joseph Pancoastκαθηγητής της χειρουργικής στο Jeferson Medical College στη Φιλαδέλφεια που υποστήριξε σθεναρά τα διδάγματα των Petit & Bell συμβούλευε για ακόμη πιο ριζική επέμβαση. Ο εμπλεκόμενος θωρακικός μυς έπρεπε να αφαιρεθεί, ακόμη και οι εμπλεκόμενες πλευρές και οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες εάν ήταν σκίρρος ή αν ήταν διηθημένοι και διογκωμένοι.137 Έχει περιγράψει τον Pancoast όγκο του πνεύμονα. Τόνισε ότι ο μαζικός αδένας και οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες πρέπει να αφαιρεθούν σαν ένα κομμάτι. Επίσης, λέει πως καμιά ασθενής δεν θεραπεύτηκε οριστικά.

Η τεχνική της μαστεκτομής του  Pancoast  Pancoast J: Treatise on Operative Surgery,  Philadelphia, Carey and Hart, 1844.Surgery p 469


Richard van Volkman

1844: Richard van Volkman (1830-1889):

Αφαιρεί την περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός: 

Την ίδια χρονιά ο  Richard vοn Volkman (1830-1889) καθηγητής της Halle στην Γερμανία αφαιρεί την περιτονία του μείζονος θωρακικού. Πάντα αφαιρούσε όλο το μαστό άσχετα με το πόσο μικρός ήταν ο όγκος. Ο Volkman καθαρά περιέγραψε την αφαίρεση των μασχαλιαίων λεμφαδένων. H αφαίρεση της περιτονίας του μείζονος θωρακικού μυός, αποτελεί το επόμενο μεγάλο βήμα στην επιθετική χειρουργική του καρκίνου του μαστού, μετά την αφαίρεση όλου του μαστού και των μασχαλιαίων λεμφαδένων. Δίνει ποσοστά 3ετούς επιβιώσης μετά από μαστεκτομή 17.8%.

Χρώση καρκινικού κυττάρου μαστού


1845: HermannLebert (1813-1878):

Ο Hermann Lebert(1813-1878) ήταν ένας εξέχον Γερμανός παθολογοανατόμος, στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης από το 1853 και στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών από το 1859. Το χειμώνα του 1842 και 1845 έμεινε στο Παρίσι όπου μεταξύ άλλων εξέδωσε την Παθολογική Φυσιολογία του. Μπορούσε να γράψει Γαλλικά τόσο εύκολα όσο και Γερμανικά και αυτό τον βοήθησε να παίξει σημαντικό ρόλο ως μεσάζoν ανάμεσα στην Γερμανική και Γαλλική ιατρική επιστήμη.

Διάκριση κακοήθους νόσου από άλλες ασθένειες μέσω του καρκινικού κυττάρου:     Έδωσε μεγάλη προσοχή στο καρκινικό κύτταρο από το οποίο η κακοήθης νόσος διακρίνεται από τις άλλες παθολογικές καταστάσεις.113Περιέγραψε ότι το καρκινικό κύτταρο είναι μικρό και στρογγυλό με ένα έκκεντρο ωοειδή πυρήνα που καταλαμβάνει μισό ή περισσότερο από το πρωτόπλασμα και περιέχει ένα ή περισσότερα μεγάλα πυρηνίδια. Αυτός ο πυρήνας ήταν το πιο χαρακτηριστικό μέρος του καρκινικού κυττάρου. Στο βιβλίο εργασία Traite pratique des maladies cancereuses το 1851, απέδωσε την προέλευση του καρκίνου στον εμποτισμό των μυικών ινών και αδένων με το ημίρρευστο υγρό ή βλάστημα από το οποίο το καρκινικό κύτταρο αναπτύσσεται. Με αυτήν την διαδικασία οι φυσιολογικοί ιστοί μπορεί να γίνουν ωχροί και να εξαφανιστούν και να αντικατασταθούν από καρκινικές μάζες. Ο καρκινικός χυμός, που ο  Lebert πίστευε ότι ήταν και αυτός τυπικός μπορεί επίσης να αναπτυχθεί από το καρκινικό βλάστημα.46 Αυτό ήταν πιθανό να προέρχεται από το αίμα.


William Morton

1846: WilliamThomas Green Morton (1819-1868):

Εισαγωγή της αναισθησίας:

Εισαγωγή της αναισθησίας από τον Αμερικανό οδοντίατροWilliamThomas Green Morton στην Βοστώνη. Aνακάλυψε τα αναισθητικά αποτελέσματα του σουλφουρικού αιθέρα και η μέθοδος διαδόθηκε πολύ γρήγορα σε όλον τον Δυτικό κόσμο και έφερε την χειρουργική σε νέα εποχή. Στην Ελλάδα η πρώτη νάρκωση με αιθέρα έγινε ήδη 6 μήνες αργότερα στο στρατιωτικό νοσοκομείο Αθηνών, τo σημερινό κτίριο του αρχιτέκτονα Βάιλερ, Μουσείο εκμαγείων στην περιοχή Μακρυγιάννη από τον Ερρίκο Τράϊμπερ!

Ζωγραφική Robert Hinkley (1822),  Δείχνει την 1η αναισθησία που έγινε στις 16 Οκτωβρίου 1846 στο Γεν. Νοσ. Μασσαχουσέτης στις ΗΠΑ,   Ιατρική Βιβλιοθήκη Βοστώνης


Sir James Paget, Royal College of Surgeons of England

1853: Sir James Paget (1814-1899):

Ο James Paget στο St. Bartholomew’s Hospital στο Λονδίνο ήταν ένας σημαντικός παθολόγος, χειρουργός και δάσκαλος. Γεννήθηκε το 1814 στο Yarmouth και πέθανε το 1899 στο Λονδίνο. Προσλήφθηκε στο St. Bartholomew’s μόλις σε ηλικία 22 ετών και πέρασε όλη του την επαγγελματική ζωή σε αυτό το γνωστό ιατρικό σχολείο. Σαν μαθητής ήταν ο πρώτος που παρατήρησε το παράσιτο Trichina spiralis στο μυ ενός ασθενούς. Έδωσε την πρώτη περιγραφή το 1882 της αρκετά συχνής κατάστασης της παραμορφωτικής οστεϊτιδας, πιο γνωστής με το όνομα «Νόσος Paget των οστών» που ακόμη είναι άγνωστης αιτιολογίας. Περίγραψε 15 περιπτώσεις μιας νόσου της θηλής, που όλες ακολουθήθηκαν από καρκίνο του υποκείμενου μαστού, που τώρα ονομάζεται «Νόσος Paget της θηλής» και επίσης περιέγραψε την σπάνια προκαρκινωματώδη κατάσταση «Νόσος Paget των όρχεων». Διετέλεσε ως χειρουργός στο νοσοκομείο Queen Victoria και σαν πρόεδρος του Royal College of Surgeons of England. 

Μελέτη για την διεξαγωγή ή όχι της μαστεκτομής ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο του καρκίνου:

Γράφει στο σύγγραμμά του «Lectures on Surgical Pathology: «Πρέπει να αναρωτηθούμε αν η επέμβαση συμβάλλει στη παράταση ή στη βελτίωση της ποιότητος της ζωής. Σε περίπτωση οξέος σκληρού καρκίνου η εγχείρηση  πρέπει να γίνεται αμέσως, αν και ταχεία υποτροπή και θάνατος απειλούν, γιατί σε κάποιο ποσοστό παρατείνει τη ζωή και σώζει τον άρρωστο από το να υποφέρει. Ακόμη η επέμβαση είναι κατάλληλη όταν είναι ξεκάθαρο ότι η τοπική νόσος καταστρέφει τη ζωή από τον πόνο, την άφθονη έκκριση και την αγωνία και δεν συνοδεύεται από καχεξία, ώστε να αποβεί τελικά καταστροφική. Τέλος η εγχείρηση, γίνεται με το σκεπτικό ότι ο ασθενής θα υποφέρει λιγότερο. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες δεν συνιστάται επέμβαση, όπως σε καλά ανεπτυγμένους χρόνιους καρκίνους, ιδίως σε ηλικιωμένους ασθενείς, όπου είναι τόσο λίγο πιθανό ότι θα προσθέσει στην άνεση και στην επιβίωση. Επίσης αποφεύγεται σε περιπτώσεις όπου η καχεξία ή η αποδεδειγμένη σωματική νόσος είναι αναλογικά μεγαλύτερη από την τοπική νόσο, γιατί μπορεί  να είναι μοιραία από τις δικές της συνέπειες ή από την επιτάγχυνση του καρκίνου σε όργανα πιο σημαντικά από το μαστό. Τέλος, αν δεν υπάρχουν ενδείξεις μπορεί να αποφευχθεί σε όλους τους ασθενείς που η γενική τους υγεία τους θέτει σε κίνδυνο».

Αυτή η φιλοσοφία που γράφτηκε το 1863, είναι σχετική με τα όσα ισχύουν σήμερα. Το 1852 έβγαλε το συμπέρασμα ότι γυναίκες με σκίρρο που χειρουργήθηκαν, κατά μέσο όρο πέθαιναν 13 μήνες νωρίτερα από αυτές που δεν είχαν υποβληθεί σε μαστεκτομή. Η στατιστική του αφορούσε 60 γυναίκες, χωρίς αυτές που είχαν πεθάνει από την επέμβαση. Βέβαια αυτές που χειρουργήθηκαν και είχαν μυελοειδή καρκίνο ζούσαν 34 μήνες έναντι των 12 μηνών που ζούσαν οι μη χειρουργημένες. Ήταν πια προφανής η ανάγκη της συσχέτισης της διεξαγωγής ή μη της μαστεκτομής με τον ιστολογικό τύπο. Ο Paget έδειξε ότι σε 235 περιπτώσεις είχε μια εγχειρητική θνησιμότητα 10% και είπε ότι δεν είχε δει μια περίπτωση που η υποτροπή έγινε σε περισσότερο από 8 χρόνια. Πρέπει να θυμίσουμε βέβαια ότι εκείνες τις ημέρες, σπάνια οι ασθενείς παρουσιάζονταν στον χειρουργό όταν ο όγκος ήταν της τάξεως του 1 εκατοστού ή λιγότερο, κάτι που στις ημέρες μας είναι πολύ κοινό και σύνηθες. Για να το συνειδητοποιήσει κάποιος αυτό, απλώς πρέπει να διαβάσει τις περιγραφές περιστατικών ή να κοιτάξει τις φωτογραφίες των ασθενών του τελευταίου αιώνα. Έτσι καταλαβαίνει ότι οι πρώιμοι καρκίνοι μαστού τον 19ο και στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν συχνά ορατοί με την επαφή του δέρματος και συχνά πραγματικά ελκοποημένοι σταδίου ΙΙΙ όγκοι.

Γενικά, η τοπική αφαίρεση όγκου μαστού ξεκίνησε το 1867 και αποτελεί το πρώτο στάδιο ανάπτυξης της χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού. Βέβαια η εγχείρηση για καρκίνο του μαστού τον καιρό εκείνο χρησιμοποιούταν σπάνια σαν ανακουφιστική θεραπεία. Όταν πάντως γινόταν, αυτή ήταν μια απλή τοπική αφαίρεση του κλινικά εμφανούς πρωτοπαθούς όγκου του μαστού μαζί με ένα υγιές περιθώριο του γύρω μαζικού αδένα. Ήταν βάναυσο γιατί η ασθενής είχε μεγάλη απώλεια αίματος και πολλές φορές ακολουθούσε μόλυνση του τραύματος και ίσως σηψαιμία.


 Mάθημα από τον Alfred Velpeau,   λιθογραφία από τον Louis Eugéne Pirodon,  περίπου το 1865

1854: Alfredo-Armand-Louis-Marie Velpeau (1795-1867):

Γεννήθηκε στο Breches το 1795 και πέθανε στο Παρίσι το 1867.  Ήταν γιος πεταλωτή και ο ίδιος δούλευε σαν πεταλωτής μέχρι τα 17 του χρόνια. Ήταν μαθητής του Pierre Bretonneau. Ο Velpeau που κατείχε την έδρα της χειρουργικής του Πανεπιστημίου της Ιατρικής στο Παρίσι, διάδοχος του Boyer στο νοσοκομείο La Charite, δίνει μια εκτεταμένη λίστα με γιατρικά και φάρμακα για τον καρκίνο του μαστού στην πραγματεία του «Τraite de malaries dei sein et dela region mammaire», που εκδόθηκε το 1854.

Διάκριση 3 τύπων καρκίνου:

Διακρίνει τρεις βασικές ομάδες καρκίνου του μαστού με βάση τα εξωτερικά χαρακτηριστικά: σκίρρους, εγκεφαλοειδή και ινώδη καρκινώματα. Πολλές ποικιλίες υπήρχαν, ιδιαίτερα στο σκίρρο, όπως και πολλοί υπότυποι τους οποίους και περιέγραψε. Ισχυρίστηκε ότι είδε πάνω από 1000 περιστατικά με καλοήθεις και κακοήθεις  όγκους του μαστού, στα 40 χρόνια. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ήταν δυνατόν να παρακολουθηθεί μέχρι το τέλος.  Εάν ο όγκος είχε πραγματικά αφαιρεθεί και η πληγή είχε επουλωθεί, ο ασθενής και ο χειρουργός θα μπορούσαν να αλληλοστηριχτούν. Αισθάνθηκε ότι είχε θεραπεύσει αρκετές περιπτώσεις. Εναντιώθηκε στην θεραπεία του καρκίνου του μαστού με εφαρμογή πίεσης με διάφορες συσκευές.


Joseph Lister

1864: Joseph Lister(1827-1912):

Εισάγει την αντισηψία:  

Άγγλος χειρουργός που σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου. Δίδαξε χειρουργική στα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και της Γλασκώβης και ασχολήθηκε με ιστολογικές και φυσιολογικές έρευνες. Εκλέχτηκε καθηγητής της χειρουργικής στο Βασιλικό Κολλέγιο του Λονδίνου, όπου και δίδαξε επί 15 χρόνια. Γεννήθηκε το 1827 στο Upton Essex και πέθανε το 1912 στο Walmer Kent. Ήταν γιός του περίφημου φυσιοδίφη Joseph Lister που βελτίωσε σημαντικά το μικροσκόπιο (On the improvement of compount microscope, 1830), ανακάλυψε δε και το τρίποδο των φωτογράφων. Είναι ο πρώτος μη γαλαζοαίματος που πήρε τον τίτλο του βαρώνου (sir).

Ο Lister έκανε ουσιώδεις μεταβολές στην εγχειρητική αγωγή και εγκαινίασε την αντισηπτική χειρουργική με τη μέθοδο του ψεκασμού με ανθρακικό οξύ, που δεν έτυχε γενικής αποδοχής στη χώρα του. Ο Lister πίστευε ότι η εξαφάνιση της αιτίας των μικροβίων από ένα εγχειρητικό πεδίο μπορεί να γίνει είτε με ανθρακικό οξύ είτε με θερμότητα. Εφάρμοσε τις αρχές της αντισηψίας που έδωσανλύσεις στα προβλήματα των μολύνσεων και της θεραπείας των τραυμάτων. Εξάλλου σημαντική υπήρξε η συμβολή του στην επίλυση πολλών άλλων χειρουργικών προβλημάτων, όπως στη βελτίωση της μεθόδου ακρωτηριασμού των άκρων και στην επινόηση ενός ειδικού εργαλείου με το οποίο περιορίζεται η απώλεια αίματος στο χειρουργείο.

Έγραψε, επίσης, πολλά έργα της ειδικότητάς του και τελειοποίησε διάφορες χειρουργικές μεθόδους και χειρουργικά εργαλεία. Για τις υπηρεσίες του στον τομέα της χειρουργικής, τιμήθηκε από πολλά ανώτατα ευρωπαϊκά πνευματικά ιδρύματα. Ο  Joseph Lister εισάγει την αντισηψία με σπρέι από καρβόλη. Φυσικά οι πρώτες μαστεκτομές πραγματοποιήθηκαν χωρίς αναισθησία και ασηψία. Κάποτε εφαρμόσθηκαν και οι μαστεκτομές γινόντουσαν προσεκτικά και χωρίς τον κίνδυνο εμπυήματος. Γι’ αυτό ο Lister είχε γράψει το 1870: «Έχω τώρα έναν ασθενή που θα φύγει από το νοσοκομείο 3 εβδομάδες μετά την αφαίρεση όλου του μαστού με σκίρρο, όλοι οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες έχουν την ίδια στιγμή αφαιρεθεί μετά από διαχωρισμό των 2 επιστήθιων μυών, ώστε να επιτραπεί στον ώμο να έρθει πίσω και να αποκαλυφθεί πλήρως η μασχάλη, μια τεχνική που έχω υιοθετήσει, όταν οι λεμφαδένες έχουν προσβληθεί από την νόσο». Ήταν σύμφωνος με τις αρχές του Moore, που ήταν γενική άποψη και δεν αφαιρούσε τον μείζονα θωρακικό μυ.

Με την εισαγωγή της αντισηψίας στη θεραπεία του τραύματος  η εγχειρητική θνησιμότητα  των μαστεκτομών με συναφαίρεση των μασχαλιαίων λεμφαδένων έπεσε από το 21.3 στο 10.5 % και η συνολική θνησιμότητα από το 15.7 στο 5.8%.

Άσηπτη χειρουργική σύμφωνα με τις αρχές του Lister, Antiseptic Surgery W. Watson Cheyne’s, (London, 1882)


Charles Hewitt Moore

1867: Charles Hewitt Moore (1821-70):

Θέτει τις γενικές αρχές χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού:

Χειρουργός στο Middlesex & St. Luke’s Νοσοκομείου του Λονδίνου, ο οποίος θέτει τις γενικές αρχές χειρουργικής θεραπείας καρκίνου του μαστού. Συνέβαλε στην ανάπτυξη του δευτέρου σταδίου χειρουργικής του καρκίνου του μαστού που ήταν η αφαίρεση όλου του μαστού, παρά τμήματος αυτού, μαζί με τους μασχαλιαίους λεμφαδένες.

Την εποχή εκείνη μια τυποποιημένη επέμβαση δεν υπήρχε. Μερικοί χειρουργοί αφαιρούσαν μόνο τον όγκο, άλλοι έκοβαν το τεταρτημόριο του μαστού που είχε προσβληθεί από τον όγκο ή άρχιζαν με εξαίρεση της κεντρικής μάζας και αφαιρούσαν μετά συγκεκριμένα ύποπτα κομμάτια. Άλλοι αφαιρούσαν όλο τον μαστό διατηρώντας σε μερικές περιπτώσεις το δέρμα και την θηλή, όπως σε 14 ασθενείς που εμφανίστηκαν στο Middlesex Νοσοκομείο με υποτροπές κοντά στις πληγές ή τις ουλές. Με προσεκτική ανάλυση αυτών των περιπτώσεων ο Moore συμπέρανε ότι οι υποτροπές οφείλονταν σε ανεπαρκείς εγχειρήσεις. Άρα βασικό ήταν να γίνεται επαρκής αφαίρεση του όγκου. Γι’ αυτό πίστευε ότι ο καρκίνος του μαστού απαιτεί την προσεκτική αφαίρεση όλου του οργάνου. Όταν εμπλέκεται οποιοσδήποτε γειτονικός ιστός πρέπει να αφαιρείται μαζί με τον μαστό όπως το δέρμα, οι λεμφαδένες, το λίπος και ο θωρακικός μυς. Κατά την διάρκεια της επέμβασης πρέπει να αποφεύγονται οι χειρισμοί μέσα στον όγκο για να μην γίνεται επινέμηση με καρκινικά κύτταρα. Οι διηθημένοι μασχαλιαίοι λεμφαδένες πρέπει να αφαιρούνται με την ίδια επέμβαση χωρίς και αυτοί να διανοιχτούν. Η ιδέα του δεν έγινε ευρύτατα αποδεκτή παρά το γεγονός ότι μερικοί άρχισαν να υιοθετούν αυτήν την επέμβαση όπως ο Joseph Lister of Glasgow & o Mitchell Banks of Liverpool. Εξέδωσε σύγγραμμα με τον τίτλο «Η επίδραση των ανεπαρκών εγχειρήσεων στη θεωρία του καρκίνου».

Γενικά εξήγγειλε δύο σπουδαίες αρχές:

1) ότι ο όγκος θα πρέπει να μην διατέμνεται και να μην αποκαλύπτεται κατά τη διάρκεια της επέμβασης, και

2) ότι οι υποτροπές από τον καρκίνο προέρχονται από τον πρωτοπαθή όγκο (διασπορά) και όχι από μια ανεξάρτητη οργανική αρχή όπως νόμιζαν μέχρι τότε.

Επίσης, έθεσε τρία κύρια συμπεράσματα:

α) ο καρκίνος του μαστού απαιτεί προσεκτική εκρίζωση ολόκληρου του οργάνου,

β) η αφαίρεση του μαστού είναι πιθανόν να είναι ατελής στο στερνικό χείλος, και

γ) επισφαλείς συνορεύοντες ιστοί, ιδιαίτερα στο δέρμα, θα πρέπει να αφαιρούνται σε ένα παρασκεύασμα με την κύρια μάζα της νόσου.

4 παραδείγματα από τον C. H. Moore (1867) που δείχνουν τοπική υποτροπή μετά από μη επαρκή εγχείρηση


1878: Alexander von Winiwarter (1848-1917):

Δημοσίευση στοιχείων αποτελεσμάτων μαστεκτομής:

Για τον Theodor  Billorth καθηγητή της χειρουργικής (1824-67) στη Ζυρίχη δημοσιεύει στοιχεία ο Alexander von Winiwarter (1848-1917) που ήταν προσωπικός του βοηθός, για τριετή επιβίωση 4.7% και λίγο αργότερα για 13.3% σε 143 ασθενείς μετά από μαστεκτομή. Aφού η αντισηψία, που πρωτοανακαλύφθηκε το 1864 δεν είχε ακόμη εφαρμοστεί στην πτέρυγα του Billorth στην Ζυρίχη, δεν μένουμε έκπληκτοι όταν βλέπουμε ότι η διεγχειρητική θνησιμότητα είναι της τάξης του 23.7%. Την ίδια χρονιά ανάλογες δημοσιεύσεις έχουν κάνει και ο Friedrich von Esmarch στο Kiel  με 3ετή επιβίωση 11.7% και ο Volkmann με 17.8%. Η περιεγχειρητική θνησιμότητα είναι ακόμα μεγαλύτερη από 20%. Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως η μετεγχειρητική παρακολούθηση έγινε μια αποδεκτή διαδικασία.

Μετεγχειρητική φωτογραφία μαστεκτομής από το Earth as a Topical Application in Surgery (1872) Addinell Hewsen


The Gross Clinic, Portrait of Professor Gross (1875) Thomas Eakins Διακρίνεται ο πατέρας Samuel D. Gross και στα δεξιά, στην σκιά στο κέντρο του αμφιθεάτρου διακρίνεται ο γιός του Samuel W. Gross «Διεξαγωγή ακρωτηριασμού μηρού, λόγω επιμόλυνσης»

1880: Samuel Weissel Gross(1837-1889):

Ανακοίνωση συγκριτικών αποτελεσμάτων χειρουργικής θεραπείας μαστού:

Καθηγητής της χειρουργικής στο Lousville & Jefferson Medical College στην Αμερική. Κάνει την ίδια εγχείρηση με τον Richard van Volkman δηλαδή αφαιρεί όλο τον μαστό, τους μασχαλιαίους λεμφαδένες και την περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός. Το 1880 εκδίδει το βιβλίο «Tumors of the Mammary Gland» που ήταν η καλύτερη διατριβή για τους όγκους μαστού που είχε γραφτεί μέχρι τότε.

Ο Samuel Weissel Gross στη Φιλαδέλφεια ανακοινώνει τα αποτελέσματα της χειρουργικής θεραπείας 200 γυναικών με καρκίνο του μαστού. Είχε εγχειρήσει τις 55 με απλή εξαίρεση, χωρίς να έχει καθαρίσει την μασχάλη με έναν συστηματικό τρόπο και αυτοί οι ασθενείς πέθαναν από υποτροπές μετά την επέμβαση. Στις υπόλοιπες αφαίρεσε τον μαζικό αδένα μαζί με την θωρακική περιτονία και τους λεμφαδένες της μασχάλης και η 3ετής επιβίωση ήταν 19.44%.


Theodor Billroth

Theodor Billroth (1829-1894):

Γεννήθηκε το 1829 από σουηδούς γονείς στο Bergen και πέθανε το 1894 στην Abbazia. Σπούδασε στο Greifswald, Gottingen και Βερολίνο.Υπήρξε βοηθός του περίφημου χειρουργού v.Langenback. Ήταν καθηγητής της χειρουργικής, πρώτα στο Βερολίνο, το 1860 στην Ζυρίχη και μετά το 1867 στην Βιέννη. Ανήκε στην ηρωική γενιά των χειρουργών που λίγες δεκαετίες μετά την εφαρμογή της αντισηψίας έκανε την χειρουργική επιστήμη. Ο Billroth ήταν από τους ιδρυτές της χειρουργικής της κοιλιάς και επίσης εξέχον παθολόγος. Οι τολμηρές χειρουργικές επεμβάσεις του στο πεπτικό σύστημα τον καθιέρωσαν ως στυλοβάτη του κλάδου της χειρουργικής της κοιλίας. Πραγματοποίησε επιτυχώς την πρώτη ολική γαστρεκτομή για καρκίνο στομάχου. Επίσης συνδέθηκε το όνομά του με τολμηρές χειρουργικές επεμβάσεις για την εποχή όπως οισοφαγεκτομή, ολική λαρυγγεκτομή, πυλωροπλαστική και τμηματική εντερεκτομή. Ο κορυφαίος Γερμανός χειρουργός, διακρινόταν για την εγχειρητική δεξιοτεχνία, τα πολύπλευρα πνευματικά ενδιαφέροντα, την καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία, τις απαράμιλλες διδακτικές ικανότητες και το ερευνητικό του ταλέντο. Το όνομά του συνδέθηκε με την ίδρυση της περίφημης Χειρουργικής Σχολής της Βιέννης.

Μια από τις περιπτώσεις του Theodor Billorth στην Ζυρίχη, 1860-67

 Αποδέχτηκε 4 είδη καρκίνου του μαστού που τα συσχέτισε με ανάλογη συμπεριφορά:

Για τις απόψεις του για τον καρκίνο του μαστού υπάρχει το βιβλίο του Die Krankheiten der Brustdruse που πρωτοεκδόθηκε το 1880. Προσπάθησε να βάλει τα πράγματα σε τάξη και αποδέκτηκε  4 είδη καρκίνου του μαστού. Έτσι έκανε μια λίστα με τα είδη καρκίνου του μαστού που ονόμασε ο ίδιος και τα συσχέτισε με αυτά των άλλων (Billroth-Schuh-Birkett-Gross-Velpeau). Ο μυελώδης καρκίνος είχε σύμφωνα με τις στατιστικές του Alexander von Winiwarter την πιο γρήγορη εξέλιξη και εμφανιζόταν σε πιο νέες γυναίκες 35-45 ετών. Το πιο συχνό ήταν το απλό καρκίνωμα το οποίο είχε ποικίλη κλινική έκφραση και εξέλιξη. Ο κολλοειδής καρκίνος είχε αργή εξέλιξη, αλλά ο πιο καλοήθης ήταν ο ατροφικός, ουλώδης σκίρος καρκίνος. Έδωσε μια λεπτομερή περιγραφή για τα μικτά και μικροσκοπικά χαρακτηριστικά αυτών των τύπων. Ήταν υποστηρικτής της επιθηλιακής προέλευσης του καρκίνου του μαστού. Επίσης ασχολήθηκε με την μετάσταση του καρκίνου αυτού. Παρόλο που μπόρεσε να συσχετίσει την συμπεριφορά ενός καρκίνου με τον ιστολογικό του τύπο δεν έκανε προσπάθεια κλινικής σταδιοποίησής του ούτε είχε πολλά να πει για την αιτιολογία προέλευσής του. Αφαιρούσε όλο τον μαστό αν και πίστευε ότι και η τοπική αφαίρεση σε υγιή όρια ίσως ήταν εξίσου αποτελεσματική. Έκοβε και την θωρακική περιτονία μαζί με ένα στρώμα του υποκείμενου μυός σε περίπτωση που ο όγκος ήταν προσκολλημένος στο θωρακικό τοίχωμα.

Ελαιογραφία του Arlond Seligmann: Ο Billorth διδάσκει στο αμφιθέατρο του χειρουργείου


William Steward Halsted Ελαιογραφία του John H. Stocksdale’s, 1922

1882: William Steward Halsted (1852-1922):

Ο William Stewart Halsted ήταν μια εξέχουσα προσωπικότητα. Σημαντική ήταν η συνεισφορά του στην άσηπτη χειρουργική τεχνική με την εισαγωγή των χειρουργικών γαντιών και την δουλειά του πάνω στην τοπική αναισθησία. Επίσης, βοήθησε στην πρόοδο και άλλων πεδίων όπως της χειρουργικής της κήλης, των εντεροαναστομώσεων και επινόησε μια σχολαστική αιμοστατική μέθοδο χειρουργείου. Αγνοούσε ότι η κοκαϊνη προκαλούσε εθισμό και έκοψε τα ναρκωτικά αντικαθιστώντας την κοκαϊνη με μορφίνη και ήταν έτσι για το υπόλοιπο της ζωής του ένα άτομο με μεταπτώσεις στην υγεία του.

Ριζική μαστεκτομή κατά Halsted  Θωρακικοί μύες                  Johns Hopkins Hospital Bulletin 1894-5; 4, 297  Τα αποτελέσματα των επεμβάσεων για την θεραπεία του καρκίνου του μαστού έγιναν στο Johns Hopkins Hospital από τον Ιούνιο του 1889 έως τον Ιανουάριο του 1894

Μοντέρνα ριζική μαστεκτομή του  Halsted:

Πρώτος ο Volkman (1830-1889) στo Greifswald και μετά ο William Steward Halsted (1852-1922) στο Νοσοκομείο Tohn Hopkins στη Βαλτιμόρη αφαιρούν μαζί με τον μαστό, τον μείζονα και  τον ελάσσονα θωρακικό μυ και λεμφαδένες σε ένα μπλόκ. Η μέθοδος θα πάρει το όνομα του Halsted και θα γίνει επέμβαση ρουτίνας στην Ευρώπη μέχρι το 1950 και στις Η.Π.Α μέχρι το 1983 (Davies Haagensen, Columbia Center, N.Y.). Με τη μέθοδο αυτή η πενταετής επιβίωση θα φτάσει στο 42% (Rotter, Helferich, Halsted).

Στη Γερμανία η ιδέα της μετάδοσης του καρκίνου μέσω των λεμφαγγείων διαδόθηκε χάρις στη δουλειά του Volkman από την Halle και του Heidenhain από το Βερολίνο, που έκδωσε μια λεπτομερειακή μελέτη για την εξάπλωση του καρκίνου του μαστού το 1889. Το 1875 ο Volkman συνηγορούσε για την αφαίρεση της περιτονίας πάνω από τον μείζονα θωρακικό μαζί με όλο τον μαστό και με ένα εκτεταμένο τμήμα του υπερκείμενου δέρματος και όλου του λιπώδους ιστού της μασχάλης. Εάν ο υποκείμενος μυς είχε προσβληθεί από τον όγκο, ένα παχύ τμήμα του μυός το αφαιρούσαν και αυτό. Γενικά οι χειρουργοί υιοθετούσαν την ιδέα της ριζικής μαστεκτομής που είχε αναπτυχθεί από τον Willy Meyer (1858-1932) του νοσοκομείου της Νέας Υόρκης και τον Stewart Halsted (1852-1922).

H πρώτη φωτογραφία της ριζικής μαστεκτομής κατά Halsted, που δείχνει και την χρήση των πλαστικών γαντιών στο χειρουργείο, 19ος ΑΙΩΝΑΣ

O Meyer έδωσε προσοχή στον κίνδυνο της  διασποράς των καρκινικών κυττάρων στην πληγή εάν ο όγκος διανοιχθεί κατά την επέμβαση και το 1894 έγραψε: Από τότε που ο Heidenhain έδειξε ότι σ’ έναν μεγάλο αριθμό περιπτώσεων καρκίνου του μαστού, ο μείζον θωρακικός μυς προσβάλλεται από την νόσο και αν είναι αριστερά η υποτροπή είναι πιο πιθανή,  γι’ αυτό είναι καθήκον του χειρουργού να αφαιρέσει αυτόν τον μυ με το μαστό και το περιεχόμενο της μασχάλης και τα τελευταία 3 χρόνια με αυτήν την μέθοδο έχουν χειρουργηθεί 6 γυναίκες. Ο Meyer περιέλαβε την αφαίρεση του ελάσσονος θωρακικού στην εγχειρητική του διαδικασία, μια τεχνική που αργότερα υιοθετήθηκε από τον Halsted. Η μεγάλη πληγή θεραπευόταν με μεταμόσχευση δέρματος 8-10 ημέρες μετά την αρχική μαστεκτομή.  

Η πρώτη δημοσιευμένη φωτογραφία του Halsted που δείχνει τραύμα ριζικής μαστεκτομής

Η μοντέρνα ριζική μαστεκτομή του  Halsted το 1882 στο New York’s Roosevelt Hospital  ήταν το τελευταίο βήμα στην εγχείρηση αυτή που όλοι ονομάζουμε ριζική μαστεκτομή. Παρά το ότι ο Halsted είχε αμερικανική ιατρική μόρφωση έζησε το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της εκπαίδευσής του στην Γερμανία πριν γυρίσει στην Αμερική και ήταν πολύ ανήσυχος με τις ιδέες της χειρουργικής του Volkman και αυτών που πίστευαν στην λεμφική εξάπλωση του καρκίνου. Προετοίμασε το έδαφος για να καθιερωθεί η καινούρια ιδέα μιας πραγματικά ριζικής εκτομής, αλλά και ήταν πρωτοπόρος στην ανάπτυξη αυτής της ιδέας. Πίστευε ότι ο θωρακικός μυς έπρεπε να αφαιρείται σχεδόν σε κάθε περίπτωση, ακόμα και στους μικρούς όγκους.

Χρησιμοποίησε πρώτος για την επέμβαση μικρές αιμοστατικές λαβίδες και μεταξωτά ράμματα. Ήταν από τους λίγους χειρουργούς των ημερών του που τελειοποίησε την τεχνική μεταμόσχευσης του δέρματος, που του επέτρεπε να αφαιρέσει όσο πιο πολύ ιστό μπορούσε από το θωρακικό τοίχωμα και χωρίς να κλείσει με τάση την πληγή. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά αυτής της τεχνικής τονβοήθησαν να προωθήσει την εκτεταμένη αφαίρεση με καλύτερη επούλωση του τραύματος.

Ο Halsted παρουσίασε το 1889 την πρώτη σειρά ριζικών μαστεκτομών σε 50 ασθενείς, όπου δηλώνει ότι σε συνδυασμό με τα ευρήματα των χειρουργών της προηγούμενης γενιάς, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις πως σχεδόν σε κάθε περίπτωση καρκίνου του μαστού υπάρχει διήθηση των λεμφαγγείων. Παρατηρεί, επίσης, ότι σε ασθενείς με μικροσκοπικώς αρνητικούς λεμφαδένες και παρά τις εκτεταμένες επεμβάσεις, είχε 23,4% ποσοστό θανάτων από μεταστάσεις. Αν και από την ανασκόπηση των περιπτώσεων του Halsted φαίνεται ότι πολλές από τις «πρώιμες» περιπτώσεις, όπως πίστευε ήταν σταδίου ΙΙΙ, με θνητότητα 64% σε 3 χρόνια από την μαστεκτομή, ο Halsted με την παραπάνω παρατήρηση αγγίζει την πολύ αργότερα διατυπωθείσα θεωρία του Fisher.

Ο Halsted έκανε πολλά για να καθιερώσει την ριζική μαστεκτομή που στην Αμερική έχει μείνει με το όνομά του (Halsted Mastectomy). Tο 1890 έγραψε: «Πριν από 8 χρόνια άρχισα όχι μόνο να καθαρίζω την μασχάλη σε όλες τις περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, αλλά και να αφαιρώ σχεδόν σε κάθε περίπτωση τον μείζονα θωρακικό ή τουλάχιστον τμήμα αυτού. Δεν είναι δυνατόν να προσδιορίσει κανείς με γυμνό μάτι αν η νόσος έχει επεκταθεί στον θωρακικό μυ».

 Έγραψε 4 άρθρα όπου παρουσίαζε την επιθετική χειρουργική του καρκίνου του μαστού και τ’ αποτελέσματα. Δημοσιεύτηκαν το 1894, 1898, 1907 και 1912. Και διαβάστηκαν από κάθε χερουργό και φοιτητή.

Στην πρώτη του δημοσίευση το 1894 ο Halsted ανακεφαλαίωσε τα αποτελέσματα των προηγούμενων και σαφώς λιγότερο ριζικών μαστεκτομών Γερμανών, Γάλλων και Αμερικανών χειρουργών και τόνισε το μειονέκτημα αυτών. Μετά περιέγραψε την δική του εγχείρηση, δίνοντας έμφαση στο ότι ο ύποπτος ιστός πρέπει να αφαιρείται σαν ένα κομμάτι. Περιέλαβε μικρές αναφορές σε 50 ριζικές μαστεκτομές που είχε πραγματοποιήσει χωρίς κανένα  διεγχειρητικό θάνατο.

Οι κίνδυνοι της καθυστερημένης διάγνωσης είχαν επισημανθεί τότε από τον Halsted ακριβώς όπως είναι γνωστοί σήμερα: «Είθε να μπορούσα να διαφωτίσω τους ανθρώπους, αλλά και τους γιατρούς σε όλες τις περιοχές της χώρας, σχετικά με τον καρκίνο του μαστού και να τους κάνω να αντιληφθούν πόσο σημαντικό είναι η επέμβαση να γίνεται αμέσως μόλις ανακαλυφθεί ο όγκος». 

Συγχρόνως ο Willy Meyer αναφέρει ότι είχε κάνει την ίδια εγχείρηση σε 6 ασθενείς τα προηγούμενα 3 χρόνια. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Halsted και ο Meyer υιοθέτησαν ανεξάρτητα την ολική μαστεκτομή, αλλά για την ιστορία πρέπει να τονιστεί ότι ο Halsted ξεκίνησε το 1882 να κάνει την εγχείρηση, ενώ ο Meyer για πρώτη φορά το 1891. Παρά το ότι οι επεμβάσεις τους ήταν ίδιες υπήρχαν σοβαρές διαφορές στον τρόπο που γινόντουσαν οι διάφορες διαδικασίες. Ίσως ήταν πολύ τολμηρό για την εποχή να σκεφτεί ο Halsted κάτι άλλο από αυτό που σκέφτηκε «ακόμη ριζικότερες επεμβάσεις» φθάνοντας μέχρι και στους υπερκλείδιους λεμφαδένες σχεδόν σε κάθε περίπτωση. Η επέμβαση αυτή υποστηρίχθηκε ένθερμα από τον Καθηγητή της Χειρουργικής Willy Meyer ο οποίος ανακοινώνει την ίδια επέμβαση στις 12 Νοεμβρίου 1894, παραδεχόμενος όμως ότι ο Halsted την είχε δημοσιεύσει 10 μέρες νωρίτερα στο Annals of Surgery. Εντούτοις φαίνεται ότι οι αρχές της θεωρίας του Halsted εκφράστηκαν αρχικά το 1907 από τον Handley ο οποίος πίστευε ότι οι περιοχικοί λεμφαδένες αποτελούν έναν αποτελεσματικό φραγμό στην διάδοση των καρκινικών κυττάρων και ότι ηαιματογενής διασπορά είχε ελάχιστη σημασία.

Ο Halsted όμως ήταν αυτός ο οποίος πρώτος και οργανωμένα έκανε τη θεωρία πράξη. Ο Halsted αποκολλούσε το θωρακικό μυ από την κλείδα, το στέρνο και το θωρακικό τοίχωμα γρήγορα. Στην συνέχεια το εγχειρισμένο τμήμα αφηνόταν να πέσει στο πλάϊ για να υπάρχει πρόσβαση στο μασχαλιαίο περιεχόμενο που το αφαιρούσαν τελευταίο. Στην εγχείρηση του Meyer το περιεχόμενο της μασχάλης έβγαινε πρώτα. Ο Halsted σπάνια αφαιρούσε τον ελάσσονα θωρακικό ενώ ο Meyer τον αφαιρούσε. Μια άλλη διαφορά ανάμεσα στις δύο επεμβάσεις ήταν ότι ο Halsted θυσίαζε πολύ δέρμα πάνω από το μαστό και έτσι έπρεπε να χρησιμοποιήσει μόσχευμα, ενώ ο Meyer θυσίαζε λιγότερο δέρμα και συχνά έκλεινε η πληγή χωρίς μόσχευμα. Ένα πλεονέκτημα της εγχείρησης Halsted ήταν ότι η αφαίρεση ήταν πιο προσεκτική με καλή αιμόσταση και απαιτούσε 4 ώρες για να ολοκληρωθεί. Ενώ του  Meyer ήταν πολύ πιο γρήγορη αφού χρειαζόταν 2 ώρες για να ολοκληρωθεί, αλλά ήταν πιο αιματηρή. Καθώς ο χρόνος περνούσε τόσο ο Halsted όσο και ο Meyer τυποποιούσαν τις τεχνικές τους. Ο Halsted γρήγορα υιοθέτησε ξανά την αφαίρεση του θωρακικού μυ. Για πολλά χρόνια έκανε μια υπερκλείδια διάνοιξη για αφαίρεση λεμφαδένων, αλλά τελικά την εγκατέλειψε. Το 1910 περίπου εισήγαγε μια καινούρια τεχνική διάνοιξης του δέρματος. Σταμάτησε να κάνει την διάνοιξη στον βραχίονα και την έκανε κυκλικά γύρω από το στήθος με επέκταση της γραμμής στο κέντρο του ώμου. Αυτό εμπόδιζε την παραμόρφωση της μασχάλης και του άνω βραχίονα. Το 1912 σε μια μελέτη του περιέγραψε την μέθοδο μεταμόσχευσης του δέρματος που εφάρμοζε για 16 χρόνια: «Είναι καλύτερα να αφαιρέσεις περισσότερο δέρμα, γιατί έτσι μην αφαιρώντας ικανοποιητική έκταση επηρεάζεται δυσμενώς η ανάρρωση της ασθενούς».

Πάντως και οι 2 επεμβάσεις έγιναν γρήγορα αποδεκτές στην χώρα. Ίσως πιο αποδεκτή ήταν του Meyer και είναι αυτή η τεχνική που σήμερα ονομάζουμε τυπική Αμερικανική Ριζική Μαστεκτομή γιατί είχε λιγότερες παρενέργειες και δεν χρειαζόταν μόσχευμα δέρματος για να κλείσει η πληγή και έτσι ο μέσος χρόνος νοσηλείας ήταν πολύ μικρότερος.

WillyMeyer  Robbins GF: The Breast, Austin, Silvetgirl, 1984

Το 1898 συμβούλευε για αφαίρεση των υπερκλείδιων λεμφαδένων στο πλείστο των περιπτώσεων και ακόμη αφαίρεση των μεσοθωρακικών λεμφαδένων, αν και τα επόμενα χρόνια εγκατέλειψε την ιδέα της αφαίρεσης των υπερκλείδιων. Έτσι αυτήν την χρονολογία αναφέρει τα αποτελέσματα 3 ετών σε 76 περιπτώσεις. Η τοπική υποτροπή ήταν 10% και η κλινική θεραπεία 41%. Ο  Meyer έκανε την εγχείρηση σε 44 ασθενείς από το 1901. Η 3ετής κλινική θεραπεία ήταν 25%. Ερμηνεύοντας αυτά τα αποτελέσματα πρέπει να τονίσουμε ότι υπήρχαν λίγα διαλογής περιστατικά γιατί σχεδόν όλοι οι ασθενείς που προσέρχονταν με καρκίνο χειρουργούνταν.

WillyMeyer’s αυθεντική εικόνα που δείχνει την τεχνική που ακολουθούσε στο τελικό στάδιο της επέμβασης   Πρόκειται για την πρώτη φωτογραφική απεικόνιση εγχειρήσεως  (From Meyer W.: Medical Record. 46:746. 1894.)

Το 1907 ήταν σε θέση να  επιδείξει τη σχέση μεταξύ του σταδίου του όγκου και της πρόγνωσης. Σ’ ένα σύνολο 210 ριζικών μαστεκτομών, 60 ασθενείς είχαν μασχαλιαίους λεμφαδένες που ήταν αρνητικοί για όγκο, και 85% αυτών ήταν ζωντανοί 3 χρόνια αργότερα. Σε 110 ασθενείς με θετικούς λεμφαδένες  το ποσοστό επιβίωσης έπεσε στο 31%, σε 40 ασθενείς με θετικούς μασχαλιαίους και υπερκλείδιους λεμφαδένες η επιβίωση ήταν μόνο 10%. Έχουμε ήδη αναφέρει ότι πολλές από τις πρώιμες περιπτώσεις του Halsted είναι αυτό που θα προσδιορίζαμε σήμερα σαν τοπικά προχωρημένους όγκους και δεν είναι παράξενο που το ποσοστόθανάτων με τοπική υποτροπή και απομακρυσμένη μετάσταση σε 3 χρόνια από την μαστεκτομή είναι 64%.

Ο Halsted τελικά είχε θέσει την ακριβή μορφή στην οποία η ριζική μαστεκτομή θα γινόταν για εκατό και πλέον έτη:

1. Ευρεία εκτομή του δέρματος του όγκου έτσι ώστε το έλλειμμα να καλύπτεται με μοσχεύματα κατά Thiersch.

2. Ρουτίνα αφαίρεση του μείζονος θωρακικού μυός.

3. Ρουτίνα μασχαλιαίος καθαρισμός.

4. Αφαίρεση όλων των ιστών, σε ένα παρασκεύασμα κόβοντας τόσο ευρέως, όσο είναι δυνατόν, προς όλες τις πλευρές αυξήσεως.

Η θεωρία του  Halsted για τον τρόπο της βιολογικής συμπεριφοράς του καρκίνου του μαστού, σε ότι αφορά τη διασπορά του, κατεύθυνε για τα πρώτα τρία τέταρτα του αιώνα μας τις χειρουργικές θεραπευτικές επιλογές. Πολλές μελέτες προσπάθησαν να επιβεβαιώσουν την θεωρία αυτή πλην όμως ενώ φαινόταν ότι ο τοπικός έλεγχος της νόσου ήταν ικανοποιητικός, εντούτοις τα ποσοστά των απομακρυσμένων μεταστάσεων και της συνολικής επιβίωσης παρέμεναν τα ίδια. Στη συνέχεια η ανακάλυψη και η εφαρμογή της ακτινοθεραπείας, της ορμονοθεραπείας, της ορμονικής εξαρτήσεως, της εφαρμογής χημειοθεραπείας στη θεραπευτική, αλλά κυρίως στην ανάπτυξη της παθολογοανατομικής μελέτης των όγκων έπαιξαν ένα από τους μέγιστους ρόλους στην αντιμετώπιση της νόσου.

Καρτέλλα ασθενούς με καρκίνο του μαστού και ακόλουθη μαστεκτομή συμπληρωμένη από τον Halsted


1883: Ernst Georg Ferdinand Küster (1839-1922):

Πρότεινε την αφαίρεση του μασχαλιαίου λίπους:

Καθηγητής διευθυντής χειρουργικής στο Augusta-Spital στο Βερολίνο. Πρότεινε την αφαίρεση του μασχαλιαίου λίπους. Από τότε που αυτή η μέθοδος έγινε διαδικασία ρουτίνας παρατήρησε μόνο ένα περιστατικό υποτροπής στην μασχάλη, ανάμεσα σε 95 περιστατικά υποτροπής.

Ernst Georg Ferdinand Küster


1889: Lothar Heidenhain (1860-1940):
Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1860 στο Worms της Γερμανίας. Πέθανε το 1940. Σπούδασε στο Freiburg, Breslau και Halle. Αποφοίτησε το 1886. Ειδικεύθηκε στη Χειρουργική στο Worms μέχρι το 1890. Μεταξύ των ετών 1890 και 1897 ήταν Λέκτωρ στο Worms και έγινε Διευθυντής στο Δημοτικό Νοσοκομείο το 1897.

Πρότεινε την αφαίρεση του μείζονος θωρακικού και της περιτονίας του, σε προσκόλληση του όγκου στο θωρακικό τοίχωμα:

Σε εγχειρητικά δείγματα παρατήρησε ότι σε μερικές περιπτώσεις η θωρακική περιτονία ήταν πολύ λεπτή. Όταν διαχώριζε την θωρακική περιτονία από τον μυ, παρέμεναν τμήματα συνδετικού ιστού. Λεμφικά αγγεία υπάρχουν μαζί με τα αγγεία του αίματος, σ’ αυτόν το συνδετικό ιστό. Σε 2/3 των περιπτώσεων με καρκίνο του μαστού πολλαπλές μικρομεταστάσεις βρίσκονται μέσα στα λεμφικά αγγεία. Γρήγορα διεισδύουν μέσα στην περιτονία και στην συνέχεια παρατηρούνται μικρές διηθήσεις μέσα στο μυ. Πέρασαν 10 χρόνια από τότε που ο Billorth είχε δημοσιεύσει τις μικροσκοπικές παρατηρήσεις του και οι ιστολογικές τεχνικές είχαν κάνει μεγάλη πρόοδο. Έτσι και ο Heidenhain, που ο πατέρας του ήταν καθηγητής της φυσιολογίας και μικροσκοπικής ανατομίας στις Βρυξέλλες, χρησιμοποιούσε μοντέρνες τεχνικέςμονιμοποίησης και χρώσης με κολλοειδή και αιματοξυλίνη όπως και μικροτόμο. Η δημοσίευσή του έκανε μεγάλη αίσθηση εκείνο τον καιρό. Οι μοντέρνες μελέτες ωστόσο δεν τον επιβεβαιώνουν, αφού δεν υπάρχουν άμεσες λεμφικοί οδοί ανάμεσα στο μαστό και τον μείζονα θωρακικό μυ. Βέβαια ο Heidenhain δήλωσε ότι όταν ο όγκος είναι κινητός πάνω από τις υποκείμενες κατασκευές, ο μυς είναι ακόμη υγιής. Προσβάλλεται όταν υπάρχει  μια μετάσταση πάνω από την περιτονία ή με επαφή καθώς ο όγκος διεισδύει μέσω των ινών του. Κάνοντας αναφορά στην χειρουργική θεραπεία ο  Heidenhain τόνισε ότι εάν ο όγκος έχει προσκολληθεί στο θωρακικό τοίχωμα, ο μείζων θωρακικός μυς πρέπει να αφαιρεθεί συμπεριλαμβάνοντας και το συνδετικό ιστό πίσω από αυτόν.

Μαστεκτομή.  The portrait of Danid Hayes Agnew,1889, by Thomas Eakins.  Χρησιμοποιούνται αποστειρωμένα εργαλεία, αλλά όχι χειρουργικά γάντια

William Α. Cooper: 

Ο William A. Cooper από το τμήμα της Χειρουργικής του νοσοκομείου και του Cornell Medical College της Νέας Υόρκης κατάταξε σε πίνακα τα αποτελέσματα των 3ετών ποσοστών επιβίωσης διαφόρων κλινικών κυρίως γερμανικών.

-Μερική ή ολική μαστεκτομή με ή χωρίς αφαίρεση της θωρακικής περιτονίας και των μασχαλιαίων λεμφαδένων (Billorth). Mέσος όρος: 4.7%.

-Ολική μαστεκτομή και αφαίρεση των μασχαλιαίων λεμφαδένων στο πλείστο των περιπτώσεων (Esmarch-Kuster κ.α.). Mέσος όρος: 18.1%.

-Ολική μαστεκτομή, μασχαλιαίος καθαρισμός, αφαίρεση της θωρακικής περιτονίας και μικρών ή μεγάλων τμημάτων του θωρακικού μυός (Volkmann κ.α.). 19.9%.

-Μοντέρνα ριζική μαστεκτομή (Halsted). Mέσος όρος 38.3-45%.

Τροποποιήθηκε μετά τον William Α. Cooper  3ετή ποσοστά επιβίωσης μετά από διάφορα είδη μαστεκτομής 19ος ΑΙΩΝΑΣ


William Conrad Röntgen. Ανακάλυψε τις ακτίνες Χ

1895: William Conrad Röntgen (1845-1923):

Εισάγει τις ακτίνες Χ:

Γεννήθηκε στις 27 Μαρτίου 1845 στο Lennep της Ρηνανίας στη Γερμανία από Δανέζα μητέρα και Γερμανό πατέρα και πέθανε στις 10 Φεβρουαρίου του 1923 στο Μόναχο. Μεγάλωσε στην Ολλανδία. Σπούδασε αρχικά στην Πολυτεχνική Σχολή της Ουτρέχτης και αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Απεφοίτησε το 1869. Σύντομα το ενδιαφέρον του μετατοπίσθηκε στις Φυσικές Επιστήμες. Συνέχισε τις σπουδές του στο Würzburg και στο Στρασβούργο. Έγινε υφηγητής στη Γεωπονική Σχολή του Hohenheim όπου δίδασκε Φυσική. Το 1879 ο Röntgen έγινε Αναπληρωτής Καθηγητής και στη συνέχεια τακτικός Καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. Τον ίδιο χρόνο έγινε Διευθυντής του Ινστιτούτου Φυσικής στοΠανεπιστήμιο του Giessen. Το 1885 εκλήθη στο Πανεπιστήμιο του Würzburg και τρία χρόνια αργότερα (1888) έγινε Καθηγητής Φυσικής. Εκεί ανακάλυψε τις ακτίνες που ο ίδιος απεκάλεσε ακτίνες Χ. Τη σημαντική αυτή ανακάλυψη ανακοίνωσε το 1895. Το 1898 μετακλήθηκε στο Μόναχο.

Η συγκλονιστική ανακάλυψη των ακτίνων Χ – που ονομάστηκαν έτσι από το σεμνό επιστήμονα επειδή αγνοούσε την ακριβή τους προέλευση – οδήγησε στην εκρηκτική ανάπτυξη της ακτινολογίας που σφράγισε θριαμβευτικά την ιατρική πρόοδο του τέλους του 19ου αιώνα. Τιμήθηκε με βραβείο Nobel Φυσικής το 1901 που έγινε η πρώτη απονομή. Η ανακάλυψη των ακτίνων Χ το 1895 από τον Röntgen υπήρξε εξαιρετικής σημασίας όχι μόνο για την Ιατρική, αλλά και για τις τεχνικές και φυσικές επιστήμες. Αποτέλεσε το πρώτο βήμα για την ανακάλυψη της ραδιενέργειας και της ατομικής ενέργειας.

Δυστυχώς όμως μετά την τόσο σημαντική αυτή ανακάλυψη υπήρξαν φήμες, ότι δήθεν έγινε τυχαίως ή ότι έγινε από τον βοηθό του Röntgen. Οι φήμες αυτές αποδόθηκαν αργότερα στο Ινστιτούτο Quincke της Χαϊδελβέργης. Ο Röntgen θύμωσε πάρα πολύ, δεν έδωσε την τιμητική διάλεξη κατά την απονομή του βραβείου Nobel και ανέστειλε τη συγγραφική του δραστηριότητα. Ο χαρακτήρας του άλλαξε σημαντικά. Απομωνονόταν ολοένα και περισσότερο. Πέθανε καταθλιπτικός και μόνος το 1923 στο Μόναχο.

Η ακτινοβολία, υδατογραφία του I. Salinger (1921)


Hermann Gocht

1896 Hermann Gocht (1869-1938):

Παρηγορητική ακτινοβολία σε 2 περιπτώσεις καρκίνου μαστού:

Ακτινοβολία από τον Gocht, που δούλευε ως βοηθός στο χειρουργικό τμήμα του Hermann Kummell στο Neue Allgemeine Krankenhaus στο Hamburg, σε δύο περιπτώσεις με καρκίνο του μαστού. Δημοσίευσε το 1897 τα αποτελέσματα της ιατρικής χρήσης των ακτίνων Χ με την εργασία του «Fortschritte auf dem Gebiete der Roentgenstrahlen». Η μια ασθενής έπασχε από έναν ελκοποιημένο καρκίνο και η άλλη είχε υποτροπή του καρκίνου του μαστού με μασχαλιαίους λεμφαδένες μετά από επανειλημμένες επεμβάσεις. Και στις δυο περιπτώσεις ο πόνος εξαφανίστηκε. Η πρώτη ασθενής πέθανε τη 17η μέρα της θεραπείας από καχεξία και σήψη, μετά από συνεχιζόμενες μεγάλες αιμορραγίες από την εξέλκωση. Η δεύτερη γυναίκα πέθανε μετά από 3 μήνες. Για λόγους οικονομίας ο Gocht χρησιμοποίησε ακτινολογικούς σωλήνες. Η ισχύς ήταν αρκετά μεγάλη, τουλάχιστον 50 volts. Ο σωλήνας τοποθετούνταν σε μια απόσταση 6-7 εκατοστών και η διάρκεια των συνεδριών ήταν 15-30 λεπτά 2 φορές την ημέρα. Οι γύρω περιοχές προστατεύονταν με μόλυβδο.


1897 Emile Groubbe:

Πρώτος που ακτινοβόλησε θεραπευτικά καρκίνο μαστού:

Ο  Emile Groubbe ήταν ένας δευτεροετής φοιτητής στο Σικάγο, που μετά από δύο χρόνια από την ανακάλυψη των ακτίνων Röentgen είναι ο πρώτος που ακτινοβόλησε για θεραπευτικό σκοπό μια άρρωστη με καρκίνο μαστού. Αυτός έγινε και ο πρώτος καθηγητής της Ακτινολογίας το 1897 στο Hahneman Medical College.


1898 Maria Curie:

Ανακάλυψη του ραδίου. Στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί στον καρκίνο.


1899 Kαλλιοντζής Ευάγγελος:

Έκδοση της «Εγχειρητικής»:

            Με την «Εγχειρητική» που εκδίδεται το 1899 από το τυπογραφείο της εστίας παίρνουμε μια σαφή εικόνα για όσα ίσχυαν τότε για τις διάφορες παθήσεις του μαστού συμπεριλαμβανομένων και των κακοηθών νεοπλασμάτων των μαστών. Συγκεκριμένα αναφέρει: «Εις την πράξιν δήλα δη υμών, Κύριοι, θ΄ απανυήσετε και όγκους κακοήθεις κατά τους μαστούς, οίτινες επιβάλλουσι την ολική αφαίρεση τούτων, αλλά τας τοιαύτας αφαιρέσεις ή ακρωτηριασμούς των μαστών θα ενεργήτε εν όσω είναι δυνατή η ολική αφαίρεση του όλου νεοπλασματικού κακοήθους όγκου μετά και των συστοίχων μασχαλιαίων αδένων, εγχειρούντες μακράν της εστίας του νεοπλάσματος, επί υγιών δήλα δη ιστών, αποφεύγοντες δε πάσαν εγχειρητικήν επέμβασιν επί αδυνάτου αφαιρέσεως του όλου νεοπλάσματος ή επί γενικεύσεως τούτου».

Διπλή καρκινωματώδης διάχυτος διήθηση αμφότερων των μαστών  «Εγχειρητική» Ευάγγελου Καλιοντζή, έκδοση από την Εστία 1899  Από το βιβλίο: Die Krankheiten der Brustdrüsen, 1880 του  Th. Billroth

Γενικά υποστηρίζει ότι οπωσδήποτε πρέπει να αφαιρούνται και οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες, ακόμα και αν δεν έχουν εμφανώς διηθηθεί καθώς και το δέρμα που καλύπτει τον μαστό. Όχι σπάνια και ανάλογα με το περιστατικό πρέπει να αφαιρείται και ο υποκείμενος μείζων και ελάσσων θωρακικός μυς. Ακολούθως αναφέρει τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στην εγχείρηση και προχωρά στην λεπτομερήπεριγραφή διεξαγωγής της μαστεκτομής. Μετά επεκτείνεται στην αντιμετώπιση της πιθανής τρώσης της μασχαλιαίας αρτηρίας και φλέβας και στην αιμόσταση του

τραύματος. Εκτός από τον τρόπο αφαίρεσης του μαστού με τις μηνοειδείς τομές αναφέρει και την μέθοδο Ηalsted. Tην διατήρηση του δέρματος δέχεται μόνο για καλοήθη νεόπλασματα του μαστού.

Α): Μηνοειδείς τομές (1,2,3,5) για αφαίρεση του μαστού, με επέκταση αυτών στην μασχάλη (4, 6) «Εγχειρητική» Ευάγγελου Καλιοντζή, έκδοση από την Εστία 1899

) Αφαίρεση του μαστού (1-1) και των σύστοιχων μασχαλιαίων λεμφαδένων (2-2) «Εγχειρητική» Ευάγγελου Καλιοντζή, έκδοση από την Εστία 1899 

Τομή κατά Halsted για αφαίρεση του μαστού και υποδορά μασχαλιαίου δερματικού κρημνού για αφαίρεση των σύστοιχων μασχαλιαίων γαγγλίων  «Εγχειρητική» Ευάγγελου Καλιοντζή, έκδοση από την Εστία 1899                                                                          

Μεταξύ του 1900 και του 1950 οι εξελίξεις στην θεραπεία ήταν αξιοσημείωτες. Η πιο σημαντική εξέλιξη ήταν στις κλινικές μεθόδους της σταδιοποίησης και της εξέλιξης της νόσου.

Όσον αφορά τη σταδιοποίηση η εξέλιξη ήρθε από το 1905 με τον διαχωρισμό των ασθενών με καρκίνο του μαστού σε δύο ομάδες βασιζόμενες σε καθορισμένα κλινικά σημεία. Από τη μια τα στάδια Ι & ΙΙ όπου η νόσος ήταν εγχειρήσιμη και θεραπεύσιμη, και από την άλλη το στάδιο ΙΙΙ όπου οι ασθενείς είχαν προχωρημένη νόσο και ο καρκίνος θεωρούνταν μη εγχειρήσιμος και το στάδιο ΙV όπου περιγράφονταν ασθενείς με απομακρυσμένες μεταστάσεις. Τα ποσοστά επιβίωσης βελτιώθηκαν πολύ κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα. Η 10ετής επιβίωση αυξήθηκε από το 1920 που ήταν 10%, στο 50% το 1950.Υπάρχει έκτοτε μια σταθερή αύξηση. Πιστεύεται ότι τα ποσοστά υποτροπής ήταν τόσο υψηλά  (με τα σημερινά standards) επειδή δεν υπήρχαν καλές διαγνωστικές τεχνικές. Το 1975 μια σημαντική ανακάλυψη έγινε, λύνοντας το μυστήριο του καρκίνου. Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας ανακάλυψαν ότι συγκεκριμένα γονίδια σε φυσιολογικά σωματικά κύτταρα με κάποιο τρόπο γινόντουσαν ανώμαλα. Βασιζόμενοι σ’ αυτήν την ανακάλυψη, οι επιστήμονες από τότε βρήκαν περίπου 70 γονίδια που μπορούν να διεγείρουν την ανάπτυξη καρκίνου και τουλάχιστον άλλα 12 που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μια τέτοια ανάπτυξη, αλλά δεν μπορούν.

Όσον αφορά τη νεώτερη Ελλάδα οι χειρουργοί που επηρέασαν την πορεία του κλάδου κατά την περίοδο αυτή ήταν οι Καθηγητές Γ. Φωκάς, Κ. Μέρμηγκας (μαθήματα μαστεκτομής στο αμφιθέατρο 1930-1939),  Μ. Γερουλάνος (εκτελεί μαστεκτομή το 1942), Π. Κόκκαλης και ο Μ. Μακκάς στον Ερυθρό Σταυρό που ήταν όλοι εκπρόσωποι της Γερμανικής σχολής. Ο Καθηγητής Γ. Καραγιαννόπουλος, τελευταίος εκπρόσωπος, άφησε μια πλειάδα μαθητών που σφράγισε την χειρουργική του μαστού και όχι μόνο, όπως οι Ν. Χρηστέας, Μακρής, Κ. Τούντας στη Θεσσαλονίκη, Μίχας κ.α. Πρέπει να αναφερθεί επίσης το έργο των Κ. Αλιβιζάτου και μετά του Ν. Οικονόμου στο Ιπποκράτειο, Ξανθοπουλίδη, Γιαννόπουλου, Α. Μάνου, Χ. Σταθάτου στον Ευαγγελισμό, Περράκη, Κοντήρη, Προπατορίδη στο Κρατικό, Σμπαρούνη – Τρίκορφου, Β. Κούρια στον Ερυθρό, Π. Χρυσοσπάθη στο Λαϊκό, του Γρ. Σκαλκέα, του Πολίτη και του Γκαρά. Τα χρόνια αυτά μαστεκτομές εκτελούσαν όλοι οι χειρουργοί αφού η εξειδίκευση της μαστολογίας δεν υπήρχε ούτε υπάρχει επίσημα μέχρι σήμερα. Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν ήταν αυτές που χρησιμοποιούσαν στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, αφού οι Έλληνες χειρουργοί παρακολουθούσαν από κοντά τις εξελίξεις και τις διάφορες τάσεις. Η υπεριζική, η πρώτη μαστεκτομή κατά Halsted είχε μέτρια αποτελέσματα και δημιουργούσε στις ασθενείς μεγάλα προβλήματα. Ακολούθως εφαρμοζόταν η τροποποιημένη μαστεκτομή κατά Patey που έδινε καλύτερα αποτελέσματα και λιγότερα προβλήματα. Τέλος εφαρμόστηκε η ογκεκτομή με κένωση της μασχάλης που προτάθηκε από τον Veronesi.

Διαβάστε, επίσης,

Η ιστορία του καρκίνου μαστού τον 18ο αιώνα

Η ιστορία του καρκίνου μαστού τον 17ο αιώνα

Η ιστορία του καρκίνου μαστού τον 16ο αιώνα

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού τον 13ο αιώνα

Ο μαστός στην Τέχνη 

Ο ακρωτηριασμός των μαστών

Μαστός και μαστεκτομή

Ο καρκίνος του μαστού στην αρχαία Αίγυπτο

Ο καρκίνος του μαστού στην αρχαία Ελλάδα

Ο καρκίνος του μαστού στην ελληνορωμαϊκή περίοδο

Ο καρκίνος του μαστού στην βυζαντινή περίοδο

Ο καρκίνος του μαστού στην εποχή των Αράβων

Βιβλιογραφία

Διδακτορική Διατριβή Σάββη Μάλλιου Κριαρά

www.emedi.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

 

 

 

 

Διαβάστηκε 2013 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 09 Απριλίου 2014 19:28
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd