Дървен материал от www.emsien3.com

The best bookmaker bet365

The best bookmaker bet365

Menu

Ο μαστός στην Τέχνη

Ο μαστός στην Τέχνη

Ο μαστός αποτελεί αιώνιο, αναντικατάστατο και μοναδικό στοιχείο της γυναικείας φύσης

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Ο μαστός τρέφει το βρέφος, εκφράζει την τρυφερότητα και την αγάπη της συντρόφου και μητέρας, εξασφαλίζει την διατήρηση της ανθρώπινης ζωής, είναι το σύμβολο του κάλλους, της αγάπης, του έρωτα, της γονιμότητας και αποτελεί αιώνιο, αναντικατάστατο και μοναδικό στοιχείο της γυναικείας φύσης.

Από την ποίηση διαλέγοντας το «Άσμα Ασμάτων» του Σολομώντα, αναφερόμαστε σε ένα από τα ωραιότερα δημιουργήματα του ανθρώπινου πνεύματος: «ότι αγαθοί μαστοί σου υπέρ οίνον και οσμή μύρων σου υπέρ πάντα τα αρώματα» δηλαδή «γιατί οι μαστοί σου είναι πιο ευχάριστοι από το κρασί και η μυρωδιά των μύρων σου καλύτερη από όλα τα αρώματα».

Η παρουσία του γυναικείου στήθους ή η απουσία του όπως στις Αμαζόνες ενέπνευσε τη λυρική δημιουργία και παρήγαγε καλλιτεχνικότητα, όπως και χειρουργικά αριστουργήματα μέσα από τους αιώνες. Μικροί μαστοί, μεγάλοι μαστοί ανάλογα με την μόδα της εποχής και τις τέλειες αναλογίες που επικρατούν, οι μαστοί απασχολούν και τους πλαστικούς χειρουργούς και είναι τόσο δύσκολο να πιστέψει κανείς πως όταν σε μια γυναίκα λείπει ο ένας μαστός, η εμφάνισή της θα μπορούσε να ταυτιστεί με την απόλυτη θηλυκή ομορφιά.

Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα ο άνθρωπος πασχίζει να διατηρήσει την αισθητική και ακεραιότητα του μαστού, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αναγκάζεται να υποκύψει στο αναπόφευκτο, τον ακρωτηριασμό δηλαδή στον οποίο πρέπει να προβεί ο χειρουργός προκειμένου να σώσει τη ζωή της ασθενούς, όταν ο μαστός γίνεται θύμα του καρκίνου, που είναι μια από τις πιο αμείλικτες απ’ όλες τις ασθένειες.

Αμαζόνα

Ο άνθρωπος όχι απλώς παρατήρησε, αλλά και αναπαράστησε το μαστό ήδη στις αρχαιότερες καλλιτεχνικές του αναζητήσεις. Αναφέρθηκε σ’ αυτόν ήδη από τα πρώτα μνημεία του λόγου. Το ίδιο πρώιμα αναφέρθηκε στη μοναδική του αξία για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Αυτό εξηγεί γιατί στις κοσμογονικές αντιλήψεις όλων των αρχαίων λαών, οι πρώτες θεότητες είναι γυναίκες και απεικονίζονται με μεγαλομαστία ή πολυμαστία.

Στο Μουσείο της Ακιτένης στην Γαλλία υπάρχει παλαιολιθική γονιμική «θεότητα», η επονομαζόμενη Αφροδίτη της Lascaux (Ντορνόν, Γαλλία), που είναι σκαλισμένη σε κομμάτι πέτρας. Είναι πληθωρική με υπερτονισμένους τους μαστούς και την ήβη. Ο λίθος είχε αφ΄εαυτού μαγική δύναμη γονιμική, να διευκολύνει τον τοκετό των γυναικών και τον πολλαπλασιασμό των ζώων που αποτελούσαν την βάση της διατροφής των ανθρώπων, στην προκειμένη περίπτωση του Βίσονα, κέρατο του οποίου κρατά η «Αφροδίτη».

Αφροδίτη της Lascaux (15.000 – 10.000 π.Χ.),  Μουσείο Ακιτένης, Γαλλία

Σε πολλά πήλινα ειδώλια, όπως σ’ αυτό που βρίσκεται στο μουσείο της Άγκυρας και βρέθηκε στην Κεντρική Τουρκία, το λίπος ιδίως στην περιοχή των μαστών είναι σε αφθονία και σχετίζεται και εδώ με την γονιμότητα.

6.500-5700 π.Χ.  (CatalHuyuk),  Μουσείο Άγκυρας

Στην Ουρ βρέθηκε Μεσοποταμιακή θεά, που απεικονίζει την Ιερή Μητέρα. Το ανθρώπινο σώμα και η κόμμωση αφενός και τα υπερτονισμένα χαρακτηριστικά του ερπετού στο πρόσωπο αφετέρου, δείχνουν συσχέτιση της χθόνιας αναγεννητικής δύναμης της γης με την ικανότητα του φιδιού να «αναγεννάται» απορρίπτοντας κάθε χρόνο το παλιό του δέρμα. Το βρέφος που θηλάζει από τον μαστό της και ο τονισμός του «καρπερού τριγώνου» της ήβης προβάλλουν την εγγενή δύναμη της χθόνιας θεάς.

Πήλινο ειδώλιο (υψ. 15 εκ.) από την Ουρ, 4000-3500 π.Χ  Μεσοποταμιακή θεά, αρχετυπική απεικόνιση της Ιερής Μητέρας

Κάθε γυναικεία μορφή απεικονίζεται με τους μαστούς της, σε πανάρχαια Κυκλαδικά ειδώλια κατασκευασμένα ανάμεσα στο 5000 και το 2000 π.Χ. Παρά την αφαιρετική τεχνική της κατασκευής τους, δεν παραλείπονται τα εξέχοντα στοιχεία που είναι στο πρόσωπο η μύτη και στον κορμό οι μαστοί. Σ’ αυτά τα Κυκλαδικά ειδώλια οι μαστοί δεν είναι μόνο ανατομικό στοιχείο δηλωτικό του φύλου, αλλά και σύμβολο του γυναικείου κάλλους.

Κυκλαδικό ειδώλιο (2.500 – 1.100 π.Χ.)  Μαρμάρινη φιγούρα από την Αμοργό  Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα

Απεικόνιση των μαστών έχουμε και στην Μινωική Κρήτη. Τα αγαλματίδια αυτά είναι με χαρακτηριστική ενδυμασία που αποκαλύπτει το γυναικείο στήθος, αναδεικνύει εξαιρετικά το γυναικείο κάλλος και συνδυαζόμενο με τη χαριτωμένη κίνηση, κάνει τη γυναίκα ελκυστική. Αυτές οι λεπτομέρειες αναπαραστήθηκαν σε πολλά ειδώλια, τοιχογραφίες, αλλά ακόμα και σε μινωικούς σφραγιδόλιθους.

Μινωική θεότητα με τα φίδια, ίσως ιαματική,  1600 π.Χ.,  Μουσείο Κνωσού

Γυναικεία θεότητα από την Μινωική Κρήτη  Στο κεφάλι διακρίνονται οι κωδιές της μήκωνος της υπνοφόρου  Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης

Μινωικός σφραγιδόλιθος με γυμνόστηθες

Ο Ησίοδος στη Θεογονία του αναφέρει πως στην αρχή υπήρχε το Χάος, ύστερα η Γαία με τους μεγάλους μαστούς. Οι αρχαίοι θεοί έπιναν σε κούπα που είχε για πρότυπο το μαστό της Αφροδίτης. Ο Ήφαιστος πήρε δύο κύπελλα, τα τοποθέτησε πάνω στους μαστούς της Ήβης που ήταν μικροί και τα δούλεψε έτσι ώστε οι μαστοί της έγιναν μεγάλοι όπως της Αφροδίτης. Από το χυμένο γάλα της Ήρας που κατά λάθος θήλασε τον Ηρακλή, το γιό της Αλκμήνης, σχηματίστηκε ο Γαλαξίας. Σε παράσταση ενός αγγείου που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο η Ήρα θηλάζει τον Ηρακλή. Δίπλα της είναι η Αθηνά που της προσφέρει λουλούδια και προστατεύει τον Ηρακλή και πίσω η Ίριδα με τις φτερούγες της. Η παράσταση της Ήρας που θηλάζει τον Ηρακλή και έτσι τον κάνει αθάνατο υπάρχει και σε ένα  καθρέπτη που φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Φλωρεντίας. Το παιδί του Θεού Άρη και της Αερόπης που πέθανε στον τοκετό, έζησε πίνοντας γάλα από το στήθος της πεθαμένης μητέρας του, που ήταν άφθονο ύστερα από θέληση του Άρη και το παιδί το ονόμασαν Αφνειό.

Σε πολλά πήλινα ειδώλια που βρέθηκαν και χρονολογούνται ανάμεσα στον 13ο και 12ο αιώνα π.Χ. τονίζεται ιδιαίτερα η γονιμότητα μέσα από την αποτύπωση των μαστών.

13ος αιώνας, Λευκωσία, Αστάργη 1&2

 12ος αιώνας π.Χ., Τίρυνθα, Κάτω Ακρόπολη, Αρχαιολογικό Μουσείο, Ναύπλιο

O μαστός αναφέρεται και από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Μας παρουσιάζει την Εκάβη, μητέρα του Έκτορα, να κλαίει σπαρακτικά και αφού ανοίγει και του δείχνει τους μαστούς της, τον εξορκίζει με πάθος. Γενικά η επίδειξη του μαστού σύμφωνα με τον Όμηρο αποτελούσε επίκληση στα θεϊκά αισθήματα. Ο ίδιος ποιητής χρησιμοποιεί τον όρο «γυναίκας θήλασε μαστό» ως προσδιορισμό του θνητού, σε αντίθεση με τους αθάνατους θεούς. Όταν μετά την νίκη στον Τρωϊκό πόλεμο, ο Μενέλαος αντάμωσε την άπιστη γυναίκα του την Ελένη, έβγαλε το ξίφος του να τη σκοτώσει. Αυτή ξεκούμπωσε το φόρεμά της και του πρόβαλε τους σφριγηλούς της μαστούς και ο Μενέλαος την πήρε μαζί του στη Σπάρτη χωρίς να τη σκοτώσει. Σύμφωνα με τον Όμηρο τον «κεστό» δηλαδή τον στηθόδεσμο χάρισε η Αφροδίτη στην Ήρα, ώστε η τελευταία να γοητεύσει το σύζυγό της Δία, που όπως ήταν γνωστό, δεν ήταν το πρότυπο του πιστού συζύγου.

Τη Φρύνη αρχαία εταίρα που παραπέμφθηκε σε δίκη για ασέβεια, την έσωσε ο συνήγορός της Υπερείδης, όταν την έγδυσε μπροστά στους δικαστές και αποκαλύφθηκαν οι υπέροχοι μαστοί της.

Στην Αρχαία Ελλάδα και ιδιαίτερα στη Νάξο χρησιμοποιούσαν σμυριδόσκονη, πυρίτιο και άλατα μαγνησίου για την ομορφιά των μαστών.

Στο βορινό τείχος της Ακρόπολης της Αθήνας βρέθηκε μαρμάρινο τάμα που παριστάνει μαστό. Φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο του Ανατολικού Βερολίνου. Η ατροφία του αριστερού μαστού μπορεί να είναι από όγκο που τον παραμορφώνει ή από από την θέση που ήταν τοποθετημένο το δεξί χέρι.

Μαρμάρινο τάμα από το βορινό τείχος της Ακρόπολης  Th. Meyer-Steineg e K. Sudhoff, 1928

Στην Μεσοποταμία αγαλματίδιο που χρονολογείται τον 4ο αιώνα π.Χ. αναπαριστά μια θεότητα που προτείνει τους μαστούς της, σε μια πανάρχαιη ιερή χειρονομία που υπενθυμίζει ότι το γυναικείο στήθος είναι ακατάλυπτη πηγή ζωής. Οι ανοικτές λαγώνες και η τονισμένη ήβη υπογραμμίζουν την γονιμότητα, ενώ ο ομφαλός είναι το συμβολικό ισοδύναμο της Μητέρας Θεάς ως πηγής κάθε ζωής και κοσμικού κέντρου από το οποίο αναβλύζουν τα πάντα.

Μεσοποταμία 4ος αι. π.Χ.   Η θεότητα προτείνει τους μαστούς της

Από τον 5ο ως τον 3ο αιώνα π.Χ. υπάρχουν πολλά γλυπτά με ορατούς τους μαστούς. Αλλά υπάρχουν και έργα που έχουν σαν θέμα μυθικά πρόσωπα όπως τις Αμαζόνες. Εκπληκτικής τέχνης είναι η πληγωμένη Αμαζόνα του Πολυκλείτου, έργο του 440-430 π.Χ. που σώζεται σε ρωμαϊκό αντίγραφο.

Η πληγωμένη Αμαζόνα του Πολυκλείτου  Ρωμαϊκό αντίγραφο, Μουσείο Καπιτωλίου, Ρώμη

Η εικονιζόμενη Aφροδίτη του 410 π.Χ., έργο εκπληκτικής ομορφιάς, έχει αποδοθεί στον Καλλίμαχο ή τον Παιώνιο ή τον Αγοράκριτο επειδή εμφανίζει κάποια στοιχεία που προσομοίαζαν στην τεχνική καθενός από τους μεγάλους αυτούς καλλιτέχνες. Το έργο έχει διασωθεί από ρωμαϊκό του αντίγραφο που βρέθηκε στη Νεάπολη και εκτίθεται στο μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι.

Αφροδίτη  Αναδεικνύονται οι σφριγηλοί μαστοί της θεάς της ομορφιάς  410 π.Χ. Ρωμαϊκό αντίγραφο, Μουσείο Λούβρου, Παρίσι

Την Αφροδίτη της Κνίδου δημιούργησε ο Πραξιτέλης. Ρωμαϊκό αντίγραφο του αγάλματος εκτίθεται στο μουσείο του Βατικανού. Γενικά σε όλες τις παραστάσεις της Αφροδίτης οι μαστοί είναι εκτεθειμένοι, καθώς όλες οι ιδιότητες που της αποδόθηκαν μπορούν να εκφραστούν με το όργανο αυτό.

Η Αφροδίτη της Κνίδου  330 – 320 π.Χ. Ρωμαϊκό Αντίγραφο,  Μουσείο Βατικανού

Επίσης, η Άρτεμη της Εφέσου, η πολύμαστη θεά, εμφανίζεται με πολλoύς μαστούς για να συμβολίζει τη γονιμότητα.

Άρτεμη της Εφέσου  Άγαλμα του 2ου π.Χ. αιώνα, Μουσείο Νάπολης

Πήλινα ειδώλια με γυναικείες μορφές βρέθηκαν και στις Μυκήνες. Οι μαστοί είναι τοποθετημένοι σε εμφανές σημείο, θέλοντας να υποδηλώσουν θεότητες που αποτελούσαν το σύμβολο της γονιμότητας και της μητρότητας. Ως Ταναγραίες χαρακτηρίζονται πήλινα αγαλματίδια από την Βοιωτία που κατασκευάστηκαν μεταξύ του 4ου και 2ου αιώνα π.Χ. Σε αρκετές από αυτές ο μαστός απεικονίζεται σαν σύμβολο της μητρότητας και σαν όργανο θηλασμού.

Ταναγραίες 2oς αιώνας π.Χ.  Στο αριστερό αγαλματίδιο έχει τοποθετηθεί επίδεσμος μαστού για να σταματήσει η γαλακτοφορία,  Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών

Το άγαλμα της θεάς Αφροδίτης που βρέθηκε στη Μήλο το 1820, δόθηκε στους Γάλλους από έναν προύχοντα του νησιού και στολίζει σήμερα το μουσείο του Λούβρου. Το έργο δημιουργήθηκε μεταξύ του 150 και 125 π.Χ. Η θεά Αφροδίτη είναι γυμνή στο επάνω μέρος του σώματός της, ενώ το ιμάτιό της τυλίγεται γύρω από τα ισχία.

Η Αφροδίτη της Μήλου  150 – 125 π.Χ.  Μουσείο Λούβρου, Παρίσι

Το σύμπλεγμα της Αφροδίτης και του Πάνα, από το νησί της Δήλου εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Είναι έργο του 1ου αιώνα π.Χ. και ο Θεός Πάνας παρενοχλεί σεξουαλικά την Αφροδίτη ενώ ο γιός της Αφροδίτης ο Έρωτας παίζει με τον τραγοπόδαρο Θεό.

Αφροδίτη, Πάνας και Έρωτας από τη Δήλο  Ρωμαϊκό αντίγραφο, 1ος αιώνας π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα

Με την επικράτηση του Χριστιανισμού η σεμνοτυφία στην τέχνη αυξήθηκε. Οι μαστοί των γυναικείων αγαλμάτων ακρωτηριάζονται από φανατικούς. Στις ζωγραφικές απεικονίσεις, το γυναικείο σώμα καλύπτεται από ενδύματα για να μην προκαλεί επιθυμία. Ο μόνος ρόλος που δημόσια αναγνωρίζεται στο μαστό είναι εκείνος της διατροφής του βρέφους, με παράδειγμα σπάνιες εικόνες της Θεοτόκου με γυμνό το μαστό να θηλάζει τον Ιησού (Παναγία η Γαλακτοφορούσα). Στην Κύπρο οι εικόνες αυτές βοηθούν τις γυναίκες που δεν έχουν γάλα να θηλάσουν τα παιδιά τους.

Παναγία η Γαλακτοφορούσα (1783)  Βυζαντινό Μουσείο, Αθήνα

Βιβλιογραφία

Διδακτορική Διατριβή Σάββη Μάλλιου Κριαρά

www.emedi.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στιςΣάββατο, 20 Ιουνίου 2015 10:00
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Η ιστορία της Υγείας Ο ακρωτηριασμός των μαστών »
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια
επιστροφή στην κορυφή


Σχετικά με το EMEDI

Εφημερεύοντα Φαρμακεία