Κυριακή, 08 Δεκεμβρίου 2013 08:20

Καρκίνος της γλώσσας

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(3 ψήφοι)

Ο καρκίνος της γλώσσας απαιτεί έγκαιρη διάγνωση

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Ο καρκίνος της γλώσσας, ICD-10 C01-C02, είναι από τις συχνότερες και σοβαρότερες μορφές των καρκίνων που εμφανίζονται στο στόμα.

Οι κακοήθειες της γλώσσας αντιπροσωπεύουν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της διαχείρισης του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου λόγω των δυσμενών αποτελεσμάτων της θεραπείας στην ποιότητα της ζωής, και λόγω της κακής πρόγνωσης της νόσου όταν αυτή είναι σε προχωρημένο στάδιο.

Βέβαια, λόγω της θέσης του, η ανίχνευση του καρκίνου είναι δυνατή από την αρχή της νόσου. Οι κακοήθεις όγκοι της στοματικής κοιλότητας τα πρώτα χρόνια μιμούνται καλοήθεις όγκους και γι' αυτό η καθυστέρηση στη διάγνωση είναι, επίσης, πολύ συχνή.

Η  συμπεριφορά αυτών των όγκων απαιτεί επιθετική διαχείριση για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου της τοπικοπεριοχικής εξάπλωσης.

Η συνηθέστερη μορφή καρκίνου της γλώσσας είναι το καρκίνωμα πλακώδους επιθηλίου. Αναπτύσσεται από τα επίπεδα κύτταρα που καλύπτουν την επιφάνεια της γλώσσας και το υπόλοιπο στόμα. Περισσότερο από το 90% των καρκίνων στοματικής κοιλότητας είναι καρκινώματα πλακωδών κυττάρων. Οι περισσότερες από τις άλλες αλλοιώσεις προέρχονται από τους σιελογόνους αδένες. Λεμφώματα, μελανώματα και σαρκώματα σπάνια συμβαίνουν στην γλώσσα. 


Οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του στόματος

Η λευκοπλακία και ερυθροπλακία είναι οι βλάβες με το μεγαλύτερο δυναμικό για κακοήθη εξαλλαγή.

Ο όρος λευκοπλακία σημαίνει ένα άσπρο μπάλωμα του βλεννογόνου που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί κλινικά ή παθολογικά από κάποια άλλη ασθένεια. Η λευκοπλακία θεωρείται μία προκαρκινική κατάσταση, από το χρόνιο ερεθισμό των βλεννογόνων μεμβρανών, με αποτέλεσμα την αύξηση του επιθηλιακού και του συνδετικού ιστού. Η  λευκοπλακία εμφανίζεται, συνήθως, μετά την ηλικία των 40 ετών. Είναι 2-3 φορές πιο συχνή στους άνδρες παρά στις γυναίκες. Πολλές άλλες συστηματικές και τοπικές φλεγμονώδεις καταστάσεις έχουν ως αποτέλεσμα την παρουσίαση  λευκοπλακίας (λοίμωξη από κάντιντα, πέμφιγα, πεμφιγοειδές, ομαλός λειχήνας, λύκος, κακή τοποθέτηση οδοντοστοιχιών,  τριχωτή λευκοπλακία), γι' αυτό απαιτείται σωστή αξιολόγηση για τον εντοπισμό των ασθενών που διατρέχουν κίνδυνο για καρκίνο του στόματος. Τα ποσοστά του κακοήθους μετασχηματισμού της λευκοπλακίας κυμαίνονται από 1% έως 17,5%, κατά μέσο όρο 4,5 - 6%. Η ερυθροπλακία  και η οζώδης λευκοπλακία έχουν υψηλότερα ποσοστά κακοήθους εξαλλαγής.

Ερυθροπλακία είναι μία κόκκινη, βελούδινη πλάκα που βρίσκεται στο στοματικό βλεννογόνο και δεν μπορεί να αποδοθεί σε άλλη κατάσταση. Σπάνια, βρίσκεται πάνω στη γλώσσα σε σύγκριση με άλλες θέσεις στη στοματική κοιλότητα, θεωρείται ότι είναι ενδεικτικό σημείο κακοήθειας και εμφανίζεται με το ίδιο ποσοστό και στα δύο φύλα.

Το πλακώδες καρκίνωμα είναι η πιο συχνή κακοήθεια της γλώσσας, και τα μη πλακώδη καρκινώματα αποτελούν λιγότερο από 3% του καρκίνου της γλώσσας. Παραλλαγές του πλακώδους κατκίνου είναι το μυρμηκιώδες καρκίνωμα και το σαρκωματοειδές καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων. Μερικά καρκινώματα σχετίζονται με μόλυνση από τον ιό του θηλώματος.

Η μακροσκοπική εμφάνιση των βλαβών αυτών εξαρτάται από τη διάρκεια της βλάβης, το ποσό της κερατινοποίησης, και τις αλλαγές στο γειτονικό βλεννογόνο. Μία πλήρως αναπτυγμένη βλάβη έχει την εμφάνιση ενός εξωφυτικού όγκου που είναι γκρι-κόκκινος και έχει μια τραχιά και θηλωματώδη επιφάνεια.

Μικροσκοπικά, οι όγκοι αυτοί σε μεγάλο βαθμό αποτελούνται από εξαιρετικά διαφοροποιημένα πλακώδη κύτταρα. Η επιφάνεια της αλλοίωσης είναι καλυμμένη με πτυχώσεις της κεράτινης στοιβάδας, με φλεγμονώδη στοιχεία.

Τα σαρκωματοειδή καρκινώματα (ψευδοσαρκωματώδες πλακώδες καρκίνωμα, πλειομορφικό καρκίνωμα, μεταπλαστικό καρκίνωμα, ατρακτοειδές επιδερμοειδές καρκίνωμα) εκδηλώνονται ως μια ταχέως αναπτυσσόμενη, πολυποειδής, και ογκώδης μάζα, συχνά σε μια τοποθεσία όπου είχε προηγηθεί ακτινοβολία.

Τα μελανώματα στη γλώσσα είναι σπάνια σε σχέση με άλλες θέσεις της στοματικής κοιλότητας, όπως τον ουρανίσκο, τα φατνιακά ούλα, και τα χείλη.

Ουσιαστικά οποιοδήποτε, κακοήθεια μπορεί να κάνει μεταστάσεις στην γλώσσα, όπως καρκινώματα του μαστού, του πνεύμονα, των νεφρών και των επινεφριδίων.

Ο καρκίνος μπορεί να παρουσιαστεί στο μέρος της γλώσσας που φαίνεται (στα πρόσθια δύο τρίτα) ή στη βάση της γλώσσας (το οπίσθιο ένα τρίτο της που βρίσκεται προς το φάρυγγα).


Αιτίες καρκίνου γλώσσας

  • Συμβαίνει συχνότερα σε άτομα που καπνίζουν πίπα, πούρα, τσιγάρα και σε ανθρώπους που μασούν καπνό. Επίσης, είναι συχνότερος σε άτομα που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ και σε ασθενείς που έχουν τεχνητές οδοντοστοιχίες. Ανίχνευση μεταλλάξεων σε ογκοκατασταλτικά γονίδια, έχει αναφερθεί σε ασθενείς με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Οι νιτροζαμίνες αποτελούν τις πιο άφθονες καρκινογόνες ουσίες που υπάρχουν στο καπνό. Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να βλάψουν το DNA, οδηγώντας σε μεταλλάξεις σημείου. Αυτές οι μεταλλάξεις σημείου οδηγούν σε απορρύθμιση των ογκοκατασταλτικών γονιδίων, η καλύτερα χαρακτηρισμένη είναι η ΤΡ53, που βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17. Άλλα ογκογονίδια που σχετίζονται με καρκίνους του στόματος εκ πλακωδών κυττάρων περιλαμβάνουν τα c-myc και erb-b1.
  • Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, ένας επιθηλιοτροπικός ιός DNA, είναι ένας άλλος αιτιολογικός παράγοντας για την καρκινογένεση, και τον μετασχηματισμό των κυττάρων σε έναν κακοήθη φαινότυπο. Ο HPV έχει ανιχνευθεί σε διάφορες ποσότητες σε άτομα με δυσπλασία, λευκοπλακία, και κακοήθεια στόματος. Σε ασθενείς χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου, ο  HPV πρέπει να θεωρείται ως αιτιολογικός παράγοντας.
  • Το σύνδρομο Plummer-Vinson (αχλωρυδρία, σιδηροπενική αναιμία και ατροφία του βλεννογόνου του στόματος, του φάρυγγα και του οισοφάγου) έχει συσχετισθεί με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Οι βιταμίνες Α και Ε, μαζί με τα καροτενοειδή, μπορεί να είναι προστατευτικές έναντι των επιθηλιακών καρκίνων. Οι ελλείψεις ριβοφλαβίνης και οι ελλείψεις σιδήρου προκαλούν δυσπλαστικές αλλαγές στον στοματικό βλεννογόνο. Αυτό μπορεί να εξηγεί εν μέρει τη σχέση του με τον αλκοολισμό, που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια ριβοφλαβίνης και καρκίνο του στόματος.

Επιδημιολογία

Ο καρκίνος της γλώσσας εκδηλώνεται σπάνια σε ηλικίες κάτω των 40 ετών, ιδίως σε γυναίκες. Είναι συχνότερος σε άνδρες άνω των 60 ετών. Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας αντιπροσωπεύει το 2% όλων των καρκίνων που διαγιγνώσκονται ετησίως. Η νόσος προσβάλλει συχνότερα τους άντρες με αναλογία 2:1.

Η γλωσσική αρτηρία παρέχει αίμα προς τη γλώσσα. Ένας κλάδος της εξωτερικής καρωτιδικής αρτηρίας, προκύπτει στο επίπεδο του υοειδούς, όπου κινείται προς τα εμπρός για να πορευτεί βαθιά στον υπογλώσσιο μυ. Σε αυτό το σημείο, δίνει διάφορους κλάδους στην ομόπλευρη γλώσσα και γίνεται αναστόμωση με την αντίπλευρη αρτηρία στην άκρη της γλώσσας. Ένα πλέγμα φλεβών ακολουθεί την αρτηρία, και η κύρια γλωσσική φλέβα καταλήγει στην εσωτερική σφαγίτιδα φλέβα.

Το υπογλώσσιο (XII κρανιακό νεύρο) νεύρο πορεύεται μεταξύ του προσθίου υπογνάθιου αδένα και του υπογλώσσιου μυ. Οι νευρικές ίνες αποστέλλονται στους εξωτερικούς μύες. Ο γλωσσικός κλάδος του κάτω γναθικού νεύρου (κρανιακό νεύρο V3) παρέχει την αισθητική μοίρα του νεύρου στη γλώσσα. Η Γεύση παρέχεται από την χορδή του τυμπάνου, που είναι ένας κλάδος του προσωπικού νεύρου, που ταξιδεύει με το γλωσσικό νεύρο. Λόγω της διαφορετικής εμβρυολογικής καταγωγής τους, το γλωσσοφαρυγγικό (κρανιακό νεύρο IX) και η ανώτερη μοίρα του λαρυγγικού νεύρου παρέχουν αίσθηση και αίσθηση γεύσης στην βάση της γλώσσας.

  • Κινητική: Υπογλώσσιο νεύρο
  • Αισθητική: Προσωπικό νεύρο, τρίδυμο νεύρο, γλωσσοφαρυγγικό νεύρο, πνευμονογαστρικό νεύρο

Ένα εκτεταμένο υποβλεννογόνιο λεμφικό πλέγμα παροχετεύει τη γλώσσα και εκβάλλει στους εν τω βάθει  σφαγιτιδικούς λεμφαδένες, μεταξύ των επιπέδων του διγάστορα και ωμοϋοειδή μυ. Διάφορα κανάλια συλλογής του λεμφικού συστήματος διέρχονται κοντά στην άκρη της γλώσσας, τρυπούν το μυλοϋοειδή μυ, και παροχετεύονται στους υπογένειους και υπογνάθιους λεμφαδένες. Η βάση της γλώσσας παροχετεύεται μέσω του φαρυγγικού τοιχώματος πλευρικά κάτω από την αμυγδαλή. Επειδή το λεμφικό πλέγμα επικοινωνεί ελεύθερα σε όλη τη μεσαία γραμμή, ο καρκίνος της γλώσσας μεθίσταται συχνά αμφοτερόπλευρα. Η κατανόηση της ανατομίας του λεμφικού είναι ζωτικής σημασίας κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη σωστή χειρουργική αντιμετώπιση του τραχήλου σε ασθενείς με καρκίνο της γλώσσας.

Αντενδείξεις για χειρουργική επέμβαση για τους όγκους της γλώσσας είναι όταν οι ασθενείς δεν μπορούν να ανεχθούν αναισθησία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς μπορεί να μην είναι κατάλληλοι για χειρουργική επέμβαση, εάν ο όγκος θεωρείται ανεγχείρητος βάσει της έκτασής του. Ο ασθενής, επίσης, μπορεί να μην θέλει να χειρουργηθεί.


Συμπτώματα και σημεία

Ο κακοήθης αυτός όγκος αρχίζει, συνήθως, ως ένα μικρό ογκίδιο, μια μικρή σκληρή άσπρη ή κοκκινωπή πλάκα ή ένα έλκος στη γλώσσα. Εάν αφεθεί να εξελιχθεί χωρίς θεραπεία, έχει τη δυνατότητα να εξαπλωθεί στο στόμα και στο υπόλοιπο σώμα. Όσο πιο πολύ αυξάνεται σε μέγεθος ο όγκος, τόσο πιο απειλητικός γίνεται για τη ζωή του ασθενούς. 

Τα κυριότερα σημεία και συμπτώματα του καρκίνου της γλώσσας είναι:

  • Το μικρό ογκίδιο ή η παχιά άσπρη ή ερυθηματώδης πλάκα, εξελίσσονται σε ένα έλκος που έχει υπερυψωμένο περίγυρο και το οποίο ματώνει εύκολα στο κέντρο.
  • Χωρίς θεραπεία, ο καρκίνος προχωρεί και διηθεί τα ούλα, την κάτω σιαγόνα, τους λεμφαδένες, το λαιμό και το έδαφος του στόματος καταστρέφοντας τους υγιείς ιστούς στις εν λόγω περιοχές.
  • Εάν ο καρκίνος μεγαλώσει αρκετά, η γλώσσα μπορεί να γίνει σκληρή και ακίνητη. Εάν ο καρκίνος αφεθεί να εξελιχθεί, μπορεί να προκαλεί απόφραξη  κάνοντας έτσι δύσκολη την κατάποση και την αναπνοή.
  • Επιπρόσθετα προβλήματα λόγω ανεξέλεγκτης αύξησης και επέκτασης του καρκίνου περιλαμβάνουν πόνο, μούδιασμα, δυσοσμία στόματος ή και φάρυγγα, άκαμπτοι μύες της γλώσσας, σιελόρροια, δυσκολία στην ομιλία, κατάποση και μάσηση.

Διάγνωση

  • Η διάγνωση γίνεται με τη λήψη του ιστορικού του ασθενούς και την εξέταση του στόματος από το γιατρό. Εάν το κρίνει αναγκαίο θα ζητήσει να γίνει βιοψία. Το μικρό τεμάχιο που λαμβάνεται κατά τη βιοψία εξετάζεται ιστολογικά και μοριακά.
  • Επειδή η συχνότητα των απομακρυσμένων μεταστάσεων σε παρουσίαση είναι χαμηλή, το μόνο που απαιτείται είναι εξετάσεις αίματος σε υποψία για αιμορραγική διάθεση (γενική αίματος, χρόνος προθρομβίνης (PT), χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης (aPTT), και INR.
  • Οδοντιατρικές ακτινογραφίες: Ανίχνευση για εισβολή της κάτω γνάθου, σε σύγκριση με την αξονική τομογραφία και τις πανοραμικές ακτινογραφίες που δείχνουν ακαθόριστη οστική καταστροφή.
  • Σπινθηρογράφημα οστών: Δεν έχει κανένα ρόλο στην αξιολόγηση της συμμετοχής της κάτω γνάθου.
  • Ακτινογραφία θώρακος: Η συχνότητα εμφάνισης απομακρυσμένων μεταστάσεων κατά την παρουσίαση είναι χαμηλή, αλλά γίνεται έλεγχος για δεύτερο πρωτοπαθή όγκο..
  • Αξονική τομογραφία και η μαγνητική τομογραφία: Λόγω της υψηλής ανάλυσης των μαλακών ιστών με την MRI, η εκτίμηση της κινητής γλώσσας  διευκολύνεται. Η αξονική τομογραφία είναι  εξαιρετική για τους λεμφαδένες. Η αξιολόγηση του αριθμού των λεμφαδένων, το μέγεθος, την τοποθεσία, το περίγραμμα και η νέκρωση είναι χρήσιμα στη σταδιοποίηση. Συμμετοχή της εξωτερικών μυών της γλώσσας και η άμεση επέκταση στους υπογνάθιους αδένες και στη βάση της γλώσσας μπορεί να αποκαλυφθεί με τη μαγνητική τομογραφία.
  • Το ΡΕΤ-SCAN χρησιμοποιείται πιο συχνά αν υπάρχουν κάποιες αμφιβολίες για την έκταση της νόσου, για την αρχική αξιολόγηση του ασθενούς και για την αρχική σταδιοποίηση, καθώς και για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
  • Βιοψία του όγκου
  • Ενδοσκόπηση. Βρογχοσκόπηση, οισοφαγοσκόπηση και λαρυγγοσκόπηση για πλήρη αξιολόγηση της ανώτερης αναπνευστικής οδού και βοηθά στον αποκλεισμό δεύτερου πρωτοπαθούς όγκου.

Σταδιοποίηση του καρκίνου της γλώσσας

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του στόματος με το σύστημα TNM

Ο κύριος όγκος της γλώσσας (Τ):

Τ1: Ο όγκος είναι 2 cm ή μικρότερος στη μεγαλύτερη διάσταση.

Τ2: Ο όγκος είναι μεγαλύτερος από 2 εκατοστά, αλλά όχι μεγαλύτερος από 4 εκατοστά στη μεγαλύτερη διάσταση.

Τ3: Ο όγκος είναι μεγαλύτερος από 4 cm σε διάσταση.

Τ4: Ο όγκος προσβάλλει παρακείμενες δομές.

T4a: Ο όγκος εισβάλλει σε γειτονικές δομές ή το δέρμα του προσώπου.

T4b: Ο όγκος εισβάλλει στη βάση κρανίου ή περικλείει την έσω καρωτιδική αρτηρία.

Λεμφαδένες (Ν):

N0: Δεν υπάρχει μετάσταση στους λεμφαδένες

Ν1: Ένας ομόπλευρος λεμφαδένας είναι μικρότερος από 3 cm στη μέγιστη διάσταση.

Ν2Α: Μετάσταση σε ένα ενιαίο ομόπλευρο λεμφαδένα που είναι μεγαλύτερος από 3 cm, αλλά όχι μεγαλύτερος από 6 cm διάσταση.

N2B: Πολλαπλοί ομόπλευροι λεμφαδένες είναι μικρότεροι από 6 cm στη μέγιστη διάσταση.

N2C: Αμφοτερόπλευροι ή ετερόπλευροι λεμφαδένες είναι μικρότεροι από 6 cm στη μέγιστη διάσταση.

N3: Κάθε λεμφαδένας είναι μεγαλύτερος από 6 cm στη μέγιστη διάσταση.

Στάδια νόσου

 

T1

T2

T3

T4

 

N0

I

II

III

IV

 

Ν1

III

III

III

IV

 

Ν2

IV

IV

IV

IV

 

N3

IV

IV

IV

IV

 

 


Θεραπεία:

Η θεραπεία του καρκίνου της γλώσσας πρέπει να γίνεται από ομάδα εξειδικευμένων γιατρών. Γίνεται σταδιοποίηση για να εξακριβωθεί πόσο ακριβώς έχει εξαπλωθεί η νόσος τοπικά, στις γειτνιάζουσες με τη γλώσσα περιοχές, στους λεμφαδένες και αλλού στο σώμα.

Για τη θεραπεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία.

Όταν όμως είναι μικροί οι καρκίνοι στη γλώσσα, η καλύτερη θεραπεία είναι η χειρουργική επέμβαση.

Επίσης, για μεγαλύτερους όγκους που έχουν επεκταθεί χρησιμοποιείται η χειρουργική αφαίρεση ή η ακτινοθεραπεία.

Κάποια φάρμακα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη θεραπεία είναι: η σισπλατίνη, η 5-φλουοουρακίλη, η καρμποπλατίνη, η μπλεομυκίνη και η μεθοτρεξάτη.

Η πλαστική χειρουργική για την αποκατάσταση της λειτουργίας και εμφάνισης της γλώσσας όπως και η λογοθεραπεία, αποτελούν συχνά μέρος της θεραπείας. Αυτές χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα όταν είναι αναγκαίο να αφαιρεθεί ένα τμήμα της γλώσσας, των λεμφαδένων ή της σιαγόνας για να επιτευχθεί η αφαίρεση της ολότητας του κακοήθους όγκου.

Στις περιπτώσεις μεγάλων όγκων με λεμφαδενικές μεταστάσεις, είναι δυνατόν να γίνει εκτός από την αφαίρεση του καρκίνου από τη γλώσσα και αφαίρεση όλων των λεμφαδένων από τη μία ή και τις δύο μεριές του λαιμού. Η ολική αφαίρεση λεμφαδένων από τον τράχηλο, μειώνει τις πιθανότητες επανεμφάνισης του καρκίνου στο μέλλον.

Στις περιπτώσεις αυτές, χορηγείται στη συνέχεια ακτινοθεραπεία για καταστροφή των καρκινικών κυττάρων που πιθανόν να παρέμειναν μετά από τη χειρουργική επέμβαση.

Εάν ο καρκίνος της γλώσσας έχει επεκταθεί σε τέτοιο σημείο που να επηρεάζει και διηθεί το μεγαλύτερο μέρος της γλώσσας, μπορεί να χρειαστεί μερική ή ολική αφαίρεση της γλώσσας, (γλωσσεκτομή). Πρόκειται για πολύ σοβαρή, μεγάλη επέμβαση και οι γιατροί πιθανόν να συστήσουν να γίνει αρχικά χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία για να μειωθεί ο όγκος. Εάν ο καρκίνος ανταποκριθεί και μειωθεί, τότε η επέμβαση μπορεί να γίνει σε μικρότερη έκταση, αλλά εξακολουθεί να είναι δύσκολη επέμβαση.

Σε περιπτώσεις ολικής ή μερικής γλωσσεκτομής, μπορεί να επηρεαστεί η ικανότητα ομιλίας και κατάποσης του ασθενούς, όπως επίσης και η εμφάνιση του. Είναι μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση και έτσι ο ασθενής θα χρειαστεί μεγάλη βοήθεια και στήριξη μετά από την επέμβαση. Ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώνεται με κάθε λεπτομέρεια για το τι πρόκειται να συμβεί, για το πώς θα επηρεαστεί η εμφάνιση, η ομιλία, το πώς θα τρώει ή θα πίνει και ποια αγωγή θα του παρασχεθεί μετά.

Είναι σημαντικό οι ασθενείς με καρκίνο της γλώσσας να έρχονται σε επικοινωνία με άλλους ασθενείς που έχουν το ίδιο πρόβλημα. Η αλληλοβοήθεια μεταξύ ασθενών, δίνει σημαντική στήριξη για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού προβλήματος.

Η πρόγνωση του καρκίνου της γλώσσας, εξαρτάται από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κατά τη διάγνωση, την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που θα χορηγηθεί και από τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Εάν η νόσος διαγνωσθεί έγκαιρα, στα αρχικά στάδια, οι πιθανότητες ίασης είναι της τάξης του 80%. Στις περιπτώσεις που όταν ανιχνευθεί ο καρκίνος, έχει ήδη εξαπλωθεί στους λεμφαδένες, τότε η πρόγνωση είναι χειρότερη και εξαρτάται από το στάδιο που έχει φτάσει και τις ενδεχόμενες μεταστάσεις που έχει κάνει.

Η θεραπευτική απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ηλικία του ασθενούς, τον τρόπο ζωής, και την προθυμία να συμμετάσχει στο θεραπευτικό σχήμα. Οι θεραπείες έχουν ουσιαστικά διαφορετικές νοσηρότητες και μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές διαφορές στην ποιότητα ζωής.


Ακτινοθεραπεία

Η θεραπεία ακτινοβολίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως θεραπεία μόνη για μικρές ή επιφανειακές αλλοιώσεις της γλώσσας. Οι τοπικές τιμές ελέγχου για Τ1 και Τ2 στοματικούς καρκίνους γλώσσας είναι παρόμοιες με της χειρουργικής επέμβασης. Ωστόσο, η θεραπεία ακτινοβολίας έχει το πλεονέκτημα της διατήρησης της φυσιολογικής ανατομίας και λειτουργίας της γλώσσας.

Τρεις κύριες τεχνικές χορήγησης θεραπείας ακτινοβολίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

  • Εξωτερική ακτινοθεραπεία
  • Βραχυθεραπεία, οπότε ο όγκος αντιμετωπίζεται με εμφύτευση μια σειράς από κοίλες βελόνες, μέσω των οποίων ραδιενεργές ουσίες τοποθετούνται κατά τη διάρκεια της θεραπείας, με άμεση χορήγηση της ακτινοβολίας στην κοίτη του όγκου. Συχνά, αυτή η τεχνική χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με εξωτερική ακτινοθεραπεία. Η βραχυθεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικό οίδημα της γλώσσας, που απαιτεί τραχειοτομία.
  • Μία τρίτη τεχνική είναι η ακτινοβολία με ηλεκτρόνια.

Στους πρώιμους ή μετρίως προχωρημένους όγκους (δηλ., Τ1, Τ2, Τ3), μετεγχειρητική ακτινοβολία γίνεται σε δυσμενείς ιστολογικά όγκους.

Για προχωρημένες βλάβες, συνδυασμένη ακτινοθεραπεία με χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται. Οι περισσότεροι ασθενείς υποβάλλονται αρχικά σε χειρουργική εκτομή. Πολλοί ασθενείς υποβάλλονται σε θεραπεία με υψηλή δόση προεγχειρητικής ακτινοθεραπείας είτε με εξωτερική ακτινοθεραπεία μόνο ή εξωτερική ακτινοθεραπεία συν βραχυθεραπεία, ακολουθούμενη από χειρουργική εκτομή του απομένοντος όγκου αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για όφελος στην επιβίωση.

Η ακτινοθεραπεία θεωρείται έγκυρη επιλογή για την πρωτογενή διαχείριση των μικρών καρκίνων του στόματος γλώσσας σε ασθενείς που αρνούνται χειρουργική επέμβαση ή εκείνων που είναι κακοί υποψήφιοι για χειρουργική επέμβαση.


Χημειοθεραπεία

Ο ρόλος της χημειοθεραπείας στη διαχείριση του καρκίνου του στόματος γλώσσας είναι ακόμη ασαφής. Μικροί όγκοι δεν αντιμετωπίζονται με χημειοθεραπεία λόγω της υψηλής επιτυχίας είτε με την ακτινοθεραπεία ή με την χειρουργική επέμβαση. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν εκτεταμένες βλάβες ή απομακρυσμένες μεταστάσεις και έχουν κακή πρόγνωση είναι καλοί υποψήφιοι για χημειοθεραπεία. Παράγοντες που πρέπει να εξεταστούν περιλαμβάνουν το στάδιο της νόσου, τη γενική ιατρική κατάσταση, την πιθανή αποτελεσματικότητα, και την ανοχή στις δυσμενείς επιπτώσεις.

Μια νέα στρατηγική για τη χρήση χημειοθεραπευτικών παραγόντων είναι ταυτόχρονη χημειοακτινοθεραπεία. Με αυτό τον τύπο, η χημειοθεραπεία χορηγείται κατά τον ίδιο χρόνο  με την ακτινοβολία. Η προσέγγιση αυτή έχει πολλαπλά οφέλη, τα οποία περιλαμβάνουν συνέργεια, ραδιοευαισθητοποίηση, ευεργετικές επιδράσεις αντιπολλαπλασιαστικές και  περιοχικό τοπικό έλεγχο, χωρίς να διαφαίνεται όφελος στην επιβίωση.

Η ιδανική προσέγγιση για την χειρουργική όγκων του στόματος γλώσσας εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου και την εμπλοκή των γειτονικών δομών.

Οι στοχευμένοι παράγοντες (anti-EGFR κ.ά) ανάλογα με την μοριακή ανάλυση του όγκου έχουν σαν αποτέλεσμα την καλύτερη αντιμετώπιση του όγκου και την μείωση των παρενεργειών από την κλασσική χημειοθεραπεία.


Χειρουργική

Για τις περισσότερες μικρές Τ1 και Τ2 βλάβες που περιορίζονται στη γλώσσα, η από του στόματος οριζόντια εκτομή σφήνας μπορεί να επιτευχθεί αρκετά εύκολα.

Σε μεγαλύτερες βλάβες και μειωμένη κινητικότητα της γλώσσας, πράγμα που σημαίνει βαθιά διείσδυση της γλώσσας μια πιο ριζοσπαστική προσέγγιση απαιτείται.

Η γλωττίδα μπορεί να προσεγγιστεί με μια πλευρική φαρυγγεκτομή. Εάν μεγαλύτερη έκθεση είναι αναγκαία, γίνεται εκτομή γνάθου.

Μια άλλη στρατηγική είναι να γίνει γλωσσεκτομή και βραχυθεραπεία. Το χειρουργείο ακολουθείται από τη χρήση των βελονών βραχυθεραπείας για 72 ώρες.

Για στοματικές εκτομές, 5 - έως 10-mm περιθώρια φυσιολογικής  εμφάνισης μαλακών ιστών απαιτείται για τα χειρουργικά όρια.

Για μεγαλύτερους όγκους (δηλ., Τ3, Τ4 βλαβών) που απαιτούν εκτομή γνάθου, γίνεται μια τραχειοτομία που βελτιώνει την ορατότητα του όγκου και βοηθά να ορισθούν τα περιθώρια της εκτομής με μεγαλύτερη ακρίβεια και αποφεύγονται οι επιπλοκές στον ασθενή. Μπορεί να απαιτηθεί μόσχευμα δέρματος ή άλλο τεχνητό μόσχευμα ή εμφύτευμα.

Οι ασθενείς, συνήθως, έχουν μετεγχειρητική οδυνοφαγία και μπορεί να απαιτούν ρινογαστρικό σωλήνα ή γαστροστομία.

Η τραχειοτομή απαιτεί σωστή νοσηλευτική φροντίδα.

Όλοι οι ασθενείς παρακολουθούνται τακτικά μετά την χειρουργική επέμβαση.


Πρόληψη καρκίνου γλώσσας

Η πρόληψη κατά του καρκίνου της γλώσσας περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

  • Ζητήστε άμεσα τη συμβουλή του γιατρού σας εάν παρατηρήσετε κάποιο ανώμαλο οζίδιο (μικρό κουβάρι ή μάζα), πληγή ή αποχρωματισμένη περιοχή στη γλώσσα σας που δεν υποχωρεί μετά από 10 περίπου μέρες ή που επιδεινώνεται, αιμορραγεί ή επεκτείνεται γρήγορα.
  • Σιγουρευτείτε σε περίπτωση που έχετε τεχνητές οδοντοστοιχίες, ότι εφαρμόζουν καλά και ότι οι άκρες των δοντιών είναι ομαλές και δεν ερεθίζουν το στόμα ή τη γλώσσα σας.
  • Αποφεύγετε το κάπνισμα οποιασδήποτε μορφής.
  • Αποφεύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
  • Να βλέπετε τον οδοντίατρο σας τουλάχιστον μία έως δύο φορές το χρόνο, ιδιαίτερα εάν είστε καπνιστές. Συχνά είναι οι οδοντίατροι που ανακαλύπτουν τα πρώτα σημεία καρκίνου της γλώσσας.

Συνοπτικά, βλέπουμε ότι υπάρχουν τρόποι που μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην πρόληψη του καρκίνου της γλώσσας. Η έγκαιρη ανίχνευση έχει καθοριστικό ρόλο για την αύξηση της επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο της γλώσσας αλλά και για τους καρκίνους της στοματικής κοιλότητας.

Διαβάστε, επίσης,

Καρκίνος κεφαλής και τραχήλου


Βιβλιογραφία

  1. Mashberg A. Erythroplasia: the earliest sign of asymptomatic oral cancer. J Am Dent Assoc. Apr 1978;96(4):615-20. 
  2. Shaha AR. Preoperative evaluation of the mandible in patients with carcinoma of the floor of mouth. Head Neck. Sep-Oct 1991;13(5):398-402. 
  3. Kerawala CJ, Bisase B, Lee J. Panendoscopy and simultaneous primary tumours in patients presenting with early carcinoma of the mobile tongue. Br J Oral Maxillofac Surg. Dec 30 2008;
  4. Soares EC, Carreiro Filho FP, Costa FW, Vieira AC, Alves AP. Adenoid cystic carcinoma of the tongue: case report and literature review. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. Aug 1 2008;13(8):E475-8.
  5. Bourgier C, Coche-Déquéant B, Fournier C, Castelain B, Prévost B, Lefebvre JL, et al. Exclusive low-dose-rate brachytherapy in 279 patients with T2N0 mobile tongue carcinoma. Int J Radiat Oncol Biol Phys. Oct 1 2005;63(2):434-40. 
  6. McGregor AD, MacDonald DG. Patterns of spread of squamous cell carcinoma within the mandible. Head Neck. Sep-Oct 1989;11(5):457-61. 
  7. McGregor AD, MacDonald DG. Routes of entry of squamous cell carcinoma to the mandible. Head Neck Surg. May-Jun 1988;10(5):294-301.
  8. Maciejewski A, Szymczyk C, Wierzgon J. Triple skin island fibula free flap: a good choice for combined mandible and tongue defect reconstruction. J Reconstr Microsurg. Oct 2008;24(7):461-8. 
  9. Yagi S, Kamei Y, Nakayama B, Toriyama K, Torii S. A new design for free flap reconstruction of the tongue and oropharynx. J Reconstr Microsurg. Apr 2008;24(3):211-9. 
  10. Bonnardot L, Bardet E, Steichen O, et al. Prognostic factors for T1-T2 squamous cell carcinomas of the mobile tongue: A retrospective cohort study. Head Neck. Jul 2011;33(7):928-34.
  11. Spiro RH, Strong EW. Epidermoid carcinoma of the mobile tongue. Treatment by partial glossectomy alone. Am J Surg. Dec 1971;122(6):707-10.
  12. Mendenhall WM, Million RR, Cassisi NJ. Elective neck irradiation in squamous-cell carcinoma of the head and neck. Head Neck Surg. Sep-Oct 1980;3(1):15-20. 
  13. Decroix Y, Ghossein NA. Experience of the Curie Institute in treatment of cancer of the mobile tongue: II. Management of the neck nodes. Cancer. Feb 1 1981;47(3):503-8.
  14. Ahuja RB, Soutar DS, Moule B, et al. Comparative study of technetium-99m bone scans and orthopantomography in determining mandible invasion in intraoral squamous cell carcinoma. Head Neck. May-Jun 1990;12(3):237-43. 
  15. American Joint Committee on Cancer. Manual for Staging Cancer. 4th ed. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 1992:. 168.
  16. Banoczy J. Clinical and histopathological aspects of premalignant lesions. In:Van der Waal I, Snow GB, eds. Oral Oncology. Boston, Mass: Martinus Nijhoff; 1984:. 3-31.
  17. Banoczy J. Follow-up studies in oral leukoplakia. J Maxillofac Surg. Feb 1977;5(1):69-75.
  18. Batsakis JG, Hybels R, Crissman JD, Rice DH. The pathology of head and neck tumors: verrucous carcinoma, Part 15. Head Neck Surg. Sep-Oct 1982;5(1):29-38.
  19. Batsakis JG, Regezi JA, Solomon AR, Rice DH. The pathology of head and neck tumors: mucosal melanomas, part 13. Head Neck Surg. May-Jun 1982;4(5):404-18. 
  20. Batsakis JG, Rice DH, Howard DR. The pathology of head and neck tumors: spindle cell lesions (sarcomatoid carcinomas, nodular fasciitis, and fibrosarcoma) of the aerodigestive tracts, Part 14. Head Neck Surg. Jul-Aug 1982;4(6):499-513. 
  21. Boyle P, Macfarlane GJ, Scully C. Oral cancer: necessity for prevention strategies. Lancet. Nov 6 1993;342(8880):1129. 
  22. Dubner S, Heller KS. Local control of squamous cell carcinoma following marginal and segmental mandibulectomy. Head Neck. Jan-Feb 1993;15(1):29-32. 
  23. Franceschi D, Gupta R, Spiro RH, Shah JP. Improved survival in the treatment of squamous carcinoma of the oral tongue. Am J Surg. Oct 1993;166(4):360-5. 
  24. Hidalgo DA. Fibula free flap: a new method of mandible reconstruction. Plast Reconstr Surg. Jul 1989;84(1):71-9. 
  25. Kramer IR, Lucas RB, Pindborg JJ, Sobin LH. Definition of leukoplakia and related lesions: an aid to studies on oral precancer. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. Oct 1978;46(4):518-39. 
  26. Lydiatt DD, Robbins KT, Byers RM, Wolf PF. Treatment of stage I and II oral tongue cancer. Head Neck. Jul-Aug 1993;15(4):308-12. 
  27. McCombe A, Lund VJ, Howard DJ. Multiple synchronous carcinoma of the aero-digestive tract. J Laryngol Otol. Aug 1989;103(8):794-5. 
  28. Meoz RT, Fletcher GH, Lindberg RD. Anatomical coverage in elective irradiation of the neck for squamous cell carcinoma of the oral tongue. Int J Radiat Oncol Biol Phys. Nov 1982;8(11):1881-5. 
  29. Muir C, Weiland L. Upper aerodigestive tract cancers. Cancer. Jan 1 1995;75(1 Suppl):147-53. 
  30. O'Brien CJ, Lahr CJ, Soong SJ, Gandour MJ, Jones JM, Urist MM, et al. Surgical treatment of early-stage carcinoma of the oral tongue--wound adjuvant treatment be beneficial?. Head Neck Surg. Jul-Aug 1986;8(6):401-8. 
  31. Pitman KT, Johnson JT, Wagner RL, Myers EN. Cancer of the tongue in patients less than forty. Head Neck. May 2000;22(3):297-302.
  32. Ulanovski D, Stern Y, Roizman P, et al. Expression of EGFR and Cerb-B2 as prognostic factors in cancer of the tongue. Oral Oncol. May 2004;40(5):532-7. 
  33. Urken ML, Futran N, Moscoso JF, Biller HF. A modified design of the buried radial forearm free flap for use in oral cavity and pharyngeal reconstruction. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. Nov 1994;120(11):1233-9.
  34. Wendt CD, Peters LJ, Delclos L, et al. Primary radiotherapy in the treatment of stage I and II oral tongue cancers: importance of the proportion of therapy delivered with interstitial therapy. Int J Radiat Oncol Biol Phys. Jun 1990;18(6):1287-92. 
  35. Wynder EL, Stellman SD. Comparative epidemiology of tobacco-related cancers. Cancer Res. Dec 1977;37(12):4608-22. 

 www.emedi.gr

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Διαβάστε, περισσότερα, για τη Σάββη Μάλλιου Κριαρά

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάστηκε 14381 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 08 Δεκεμβρίου 2013 10:55
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd