Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2014 20:49

Μονοκλωνικά αντισώματα

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Χρήσιμες πληροφορίες για τα μονοκλωνικά αντισώματα

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Μονοκλωνικά αντισώματα για αντιγόνα που σχετίζονται με όγκους έχουν δείξει αποτελεσματικότητα τόσο στη διάγνωση όσο και στη θεραπεία του καρκίνου.

Το πρώτο μονοκλωνικό αντίσωμα που εγκρίθηκε για απεικόνιση ήταν για τον καρκίνο του κόλου και των ωοθηκών.

Για θεραπεία, η χρήση ενός ανοσολογικού μηχανισμού για την αναγνώριση ενός αντιγόνου που μπορεί να στοχευθεί και η μεταφορά ενός αντικαρκινικού παράγοντα σε εκείνο το σημείο του όγκου δημιούργησε θεραπευτικoύς στόχους. Αυτά τα αντισώματα είναι αποτελεσματικά σαν μη συζευγμένες πρωτεϊνες που μεταφέρονται σαν απλοί παράγοντες. Η θεραπευτική τους αποτελεσματικότητα μπορεί να αυξηθεί με σύζευξη με τοξίνες ή ισότοπα και/ή τον συνδυασμό τους με άλλες καινοτόμες θεραπείες.

Τα προβλήματα με τα μονοκλωνικά αντισώματα:

  • Δυσκολίες με τις ποικίλες ημίσειες ζωές των αντισωμάτων
  • Δυσκολίες με την σταθερότητα των χηλιωμένων αποτελεσματικών τμημάτων τους
  • Δυσκολίες με το φαρμακοκινητικό προφίλ της κυκλοφορίας αντισωμάτων και πρόσληψής τους στο ανθρώπινο σώμα
  • Δυσκολίες με την ικανότητα διείσδυσης του αντιγόνου στόχου
  • Ερώτημα αν το αντίσωμα που είναι συνδεδεμένο με το αντιγόνο και προκαλεί κυτταροτοξικότητα θα παραμείνει συνδεδεμένο στην επιφάνεια του καρκινικού κυττάρου και θα παρουσιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε το βιολογικό αποτέλεσμα να έχει δράση
  • Δυσκολίες να λειτουργήσει ικανοποιητικά η αντιγονικότητα του τμήματος του αντισώματος που δρα κυτταροτοξικά

Χρήσεις των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην ογκολογία

-Διάγνωση

  • Ιστοπαθολογία
  • Σαν καρκινικοί δείκτες

-Απεικόνιση

  • Αντιγόνο όγκου TAG-72
  • Καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο
  • Ειδικό προσταικό αντιγόνο μεμβράνης (PSMA)

-Θεραπεία

  • CD20 (λέμφωμα)
  • CD33 (οξεία λευχαιμία)
  • CD52 (χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία)
  • Her2 (καρκίνος μαστού)
  • Yποδοχέας επιδερμικού αυξητικού παράγοντα 1 (EGFR) (καρκίνος ανώτερης αναπνευστικής οδού, κολοορθικός καρκίνος)
  • Αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας (VEGF) (σε πολλούς όγκους)

H κατανομή των αντιγόνων των κακοηθών κυττάρων είναι ετερογενής και μερικά κύτταρα εκφράζουν αντιγόνα ενώ άλλα όχι, αλλά και η ποσότητα των αντιγόνων ποικίλει...


Μονοκλωνικά αντισώματα σε αιματολογικές κακοήθειες

Ένα από τα πιο στοχευμένα αντιγόνα είναι το CD20, που ανευρίσκεται στις κακοήθειες των Β κυττάρων. Το rituximab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα για το CD20 για θεραπευτική χρήση. Τα tositumomab και ibritumomab είναι δυο μονοκλωνικά αντισώματα για το CD20 που είναι συζευγμένα σε ραδιοϊσότοπα, αλλά προκαλούν αιματολογική καταστολή.

To rituximab είναι ένα χιμαιρικό συζευγμένο μονοκλωνικό αντίσωμα για το CD20, και είναι μια διαμεμβρανική πρωτεϊνη με 297 αμινοξέα, με έναν σημαντικό λειτουργικό ρόλο στην ενεργοποίηση, στον πολλαπλασιασμό και στην διαφοροποίηση των Β κυττάρων. Το ενδοκυττάριο τμήμα του CD20 περιέχει φωσφορυλιωμένα σημεία για διάφορες κινάσες που προκαλούν σηματοδότηση. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η ενεργοποίηση, μετά από δέσμευση της κασπάσης 3 που προκαλεί απόπτωση του κυττάρου. Επιπρόσθετα, το rituximab έχει δράση μέσω κυτταροτοξικότητας των αντισωμάτων και του συμπληρώματος. Αν και φυσιολογική εξάντληση των Β κυττάρων συμβαίνει η θεραπεία με rituximab είναι καλά ανεκτή. Ένα σύνδρομο απελευθέρωσης κυτοκινών μπορεί να συμβεί με ρίγη και πυρετό σε ασθενείς με υψηλό αριθμό λεμφοκυττάρων.

Το CD52 αντιγόνο στοχεύεται από το εξανθρωποιημένο μονοκλωνικό αντίσωμα alemtuzumab, το οποίο ενδείκνυται για τη θεραπεία της υποτροπής της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας. Το alemtuzumab έχει ως παρενέργειες τα συμπτώματα γρίπης και τις μολύνσεις λόγω εξάντλησης των Β κυττάρων.

Άλλα αντισώματα στοχεύουν το CD80 αντιγόνο στα λεμφώματα και το CD30 στη νόσο Hodgkin. Μία ανοσοτοξίνη συζεύγνυται σε μια περιοχή στο μονοκλωνικό αντίσωμα που οδηγείται στο CD22 με υψηλές ανταποκρίσεις για ασθενείς με υποτρπιάζουσα λευχαιμία τριχωτών κυττάρων. Το CD22 στοχεύεται και στα λεμφώματα. Άλλη τοξίνη η ozogamicin συζεύγνυται σε ένα μονοκλωνικό αντίσωμα κατά του CD33 στην οξεία μυελογενή λευχαιμία με πλήρη ανταπόκριση 20% για ασθενείς με υποτροπιάζουσα νόσο. Ως παρενέργεια έχει την φλεβοαποφρακτική νόσο του ήπατος αλλά ενδείκνυται και για ασθενείς άνω των 60 ετών που η νόσος τους έχει υποτροπιάσει.


Μονοκλωνικά αντισώματα σε συμπαγείς όγκους

Το αντίσωμα με την μεγαλύτερη επιρροή στους συμπαγείς όγκους είναι το trastuzumab, ένα χιμαιρικό αντίσωμα που στοχεύει το Her2/neu αντιγόνο που είναι παρόν σε 35% περίπου των ασθενών με καρκίνο του μαστού. Το trastuzumab έχει βρεθεί ότι λειτουργεί με διάφορους τρόπους, όπως την προς τα κάτω ρύθμιση της έκφρασης των υποδοχέων του Her2 (ErbB2), αύξηση της άνοσης ανταπόκρισης και της κυτταροτοξικότητας με τη βοήθεια των αντισωμάτων και την προς τα κάτω ρύθμιση των αγγειογενετικών παραγόντων. Η έκφραση του Her2/neu σε άλλες κακοήθειες, όπως τους βρογχογενείς καρκίνους και τα συνοβιακά σαρκώματα και στον καρκίνο του στομάχου δείχνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλους τους καρκίνους που υπερεκφράζεται.

Η υπερέκφραση του υποδοχέα ErbB1 (EGFR1) από όγκους έχει αρνητική πρόγνωση. To cetuximab είναι ένα χιμαιρικό αντίσωμα που δεσμεύεται στον ErbB1 και έχει δράση σε πολλούς συμπαγείς όγκους, όπως στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, στον κολοορθικό καρκίνο κ.ά. Αυτό το αντίσωμα εμποδίζει την σύνδεση των φυσιολογικών συνδετών EGF και TGF-α. Τα αποτελέσματα των μελετών δείχνουν ότι εμποδίζουν την προώθηση του κυτταρικού κύκλου, εισάγοντας την απόπτωση και επίσης, εμποδίζοντας την αγγειογένεση και την μετάσταση. Τα δερματικά εξανθήματα είναι η πιο συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια ως αποτέλεσμα των βιολογικών αποτελεσμάτων του μπλοκαρίσματος των EGFR υποδοχέων. Βέβαια, το δερματικό εξάνθημα σημαίνει και αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Σε αντίθεση με τους χημικούς αναστολείς του ErbB1 τις τυροσινικές κινάσες, η διάρροια δεν είναι δοσοεξαρτώμενη ανεπιθύμητη ενέργεια με το εξωτερικό μπλοκάρισμα του υποδοχέα.

Edrecolomab ένα μονοκλωνικό αντίσωμα στοχεύει το επιθηλιακό προσκολλητικό μόριο EpCAM ή 17-1A ένα αντιγόνο επιφανείας για τα αδενοκαρκινώματα. Το EpCAM διαμεσολαβεί στις ομοτυπικές κυτταροκυτταρικές προσκολλήσεις από τις καντχερίνες. Επιπρόσθετα, στην δυνητική αλλαγή του αναπτυξιακού σχεδίου στο στρώμα, η αναστολή του EpCAM επηρεάζει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Οι αντικαρκινικές του ιδιότητες βασίζονται στην κυτταροτοξικότητα μέσω αντισωμάτων και την δημιουργία αντισωμάτων μέσω αντιιδιοτυπικών ανταποκρίσεων του δικτύου. Το συγκεκριμένο αντίσωμα χρησιμοποιείται σε μελέτες και για εμβόλια για το αδενοκαρκίνωμα.

Η τοπική ανάπτυξη του όγκου μέσα στο στρώμα μπορεί να επιταχυνθεί από την αγγειογένεση. Ο αγγειακός ενδοθηλιακός παράγοντας VEGF, συχνά υπερεκφράζεται από τα κύτταρα του όγκου και είναι ένας κεντρικός διεγέρτης της μετανάστευσης και του πολλαπλασιασμού των ενδοθηλιακών κυττάρων. Το bevacizumab  είναι ένα εξανθρωποποιημένο μονοκλωνικό αντίσωμα που δεσμεύει μια ισομορφή του VEGF και εμποδίζει την αγγειογένεση. Η θρόμβωση και η υπέρταση είναι οι κυριότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Πολλά άλλα μονοκλωνικά αντισώματα για τους ενδοθηλιακούς αυξητικούς παράγοντες και τους υποδοχείς τους και άλλους στόχους έχουν αναπτυχθεί.

Διαβάστε, επίσης,

Ανοσοθεραπεία στον καρκίνο

Καρκινικά αντιγόνα

Βιολογική θεραπεία του καρκίνου

Φαρμακοδυναμική στην ογκολογία

Καρκίνος μαστού

Οξεία Μυελογενής Λευχαιμία

Θεραπεία του καρκίνου εξατομικευμένα

Καρκίνος κεφαλής και τραχήλου

Λευχαιμία τριχωτών κυττάρων

Θεραπεία λεμφώματος

Τα ελπιδοφόρα μηνύματα στην Ογκολογία

Ο καρκίνος θεραπεύεται

Βιολογικές θεραπείες στον καρκίνο του πνεύμονα

Xρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία

Γιατί η γονιδιακή θεραπεία είναι η απόλυτη θεραπεία του καρκίνου

Ανοσοποίηση με καρκινικά αντιγόνα στον καρκίνο

Ιντερλευκίνες

Ανοσοθεραπεία στον καρκίνο

Kαταστροφή των καρκινικών κυττάρων με κυτταροτοξικούς μηχανισμούς

Κυτταρική ανοσία στον καρκίνο

Βιολογική θεραπεία του καρκίνου

Φαρμακοδυναμική στην ογκολογία

Γονιδιακή εξατομικευμένη θεραπεία για τον καρκίνο

Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες

Αναστολή της δραστηριότητας του RAS

Αναστολή των υποδοχέων των τυροσινικών κινασών

Τα ογκοκατασταλτικά γονίδια στον Κυτταρικό Κύκλο

Ο ρόλος της απόπτωσης στον καρκίνο

Τα μονοπάτια του καρκίνου

Δερματικές αντιδράσεις σε στοχευμένες θεραπείες

Ιντερφερόνες

Ιντερλευκίνες

Οι κυτοκίνες και οι χημειοκίνες στη θεραπεία του καρκίνου

Κυτταρική ανοσία στον καρκίνο

Η αγγειογένεση στον καρκίνο

Μακροφάγα και δενδριτικά κύτταρα εναντίον του καρκίνου

Kαταστροφή των καρκινικών κυττάρων με κυτταροτοξικούς μηχανισμούς

Ενεργοποιημένα από τη λεμφοκίνη κύτταρα φονείς

Τα κύτταρα που φυσικά φονεύουν τον καρκίνο

www.emedi.gr

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Διαβάστε, περισσότερα, για τη Σάββη Μάλλιου

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάστηκε 2207 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 16 Δεκεμβρίου 2014 15:06
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
DMC Firewall is a Joomla Security extension!