Дървен материал от www.emsien3.com

The best bookmaker bet365

The best bookmaker bet365

Menu

Ακτινική κεράτωση

Ακτινική κεράτωση

Η ακτινική κεράτωση είναι προκαρκινωματώδης βλάβη του δέρματος


Γράφει η 

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά 

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Η ακτινική κεράτωση, ICD-10 L57.0 ή ηλιακή κεράτωση ή γεροντική κεράτωση ή επίκτητο κερατόδερμα είναι πολλαπλές, συνήθως, προκαρκινωματώδεις δερματικές βλάβες που εμφανίζονται στα εκτεθειμένα στον ήλιο μέρη του σώματος.

Αποτελούν ένδειξη παρατεταμένης αθροιστικής έκθεσης στις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου.

Ο κίνδυνος εξαλλαγής σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα είναι 1,4 % το χρόνο. 

Επηρεάζονται το δέρμα και οι εξωκρινείς αδένες.

Σχετίζεται με το χρώμα του δέρματος και είναι συχνή σε άτομα με κόκκινα και ξανθά μαλλιά και ανοιχτό δέρμα και αν υπάρχει φαλάκρα η βλάβη παρατηρείται στην περιοχή του τριχωτού της κεφαλής.

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία και εμφανίζεται σε άτομα άνω των 40 ετών και οι άνδρες προσβάλλονται συχνότερα από τις γυναίκες λόγω επαγγελματικής έκθεσης. Είναι συχνό πρόβλημα στους ηλικιωμένους.


Τα σημεία και τα συμπτώματα της ακτινικής κεράτωσης

  • Οι βλάβες είναι, συνήθως, επίπεδες, ερυθηματώδεις και σκληρές στην ψηλάφηση
  • Συχνά οι βλάβες είναι υπερευαίσθητες
  • Τα δερματικά κέρατα είναι υπερτροφικές προέχουσες βλάβες και μοιάζουν με το ακανθοκυτταρικό επιθηλίωμα
  • Μπορεί να συνυπάρχει υπέρχρωση
  • Οξεία χειλίτιδα προσβάλλει το κάτω χείλος

Προσβάλλονται μόνο οι εκτεθειμένες στον ήλιο περιοχές οι οποίες εμφανίζουν και άλλα σημεία χρόνιας ακτινικής βλάβης, όπως εφελίδες, ακτινική ελάστωση και ατροφία. Μπορεί να συνυπάρχουν βαθιές ρυτίδες, τραχιά υφή, πορφύρα και εκχυμώσεις, ξηρό δέρμα, και διάσπαρτες ευρυαγγείες. Η φωτογήρανση οδηγεί σε συσσώρευση ογκογόνων αλλαγών, με αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των μεταλλαγμένων κερατινοκυττάρων.

Οι βλάβες είναι συνήθως ασυμπτωματικές, αλλά μπορεί να υπάρχει φαγούρα, να αιμορραγούν και να υπάρχει ένα αίσθημα καύσου.


Κατάταξη ακτινικής κεράτωσης

Grade I (εύκολα ορατές, ελαφρώς ψηλαφητές)

Grade II (εύκολα ορατές, ψηλαφητές)

Grade III (καλά ορατές και υπερκερατωσικές) 


Κλινικές παραλλαγές ακτινικής κεράτωσης

Οι ακτινικές κερατώσεις μπορούν να έχουν ποικίλες κλινικές εικόνες:

-Κλασσική: Λευκές κηλίδες φολιδωτές, βλατίδες ή πλάκες ποικίλου πάχους, συχνά με ερύθημα γύρω γύρω. Είναι συνήθως 2-6mm σε διάμετρο, αλλά μερικές φορές μπορεί να φτάσουν αρκετά εκατοστά.

-Υπερτροφική ή υπερκερατωσική: Υπερτροφική και εμφανίζεται ως μια παχιά ή τραχιά βλατίδα ή πλάκα, συχνά προσκολλημένη σε ερυθηματώδη βάση. Είναι δύσκολο να διακριθεί από τις κακοήθεις αλλοιώσεις.

-Ατροφική: Μη ψηλαφητή αλλαγή στο χρώμα (ή κηλίδα). Συχνά είναι λεία και κόκκινη, και είναι λιγότερο από 10 χιλιοστά σε διάμετρο.

-Δερματικό κέρας: Είναι μια κερατινική προεξοχή, συχνά κωνικού σχήματος. Μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλες δερματικές παθήσεις. 38-40% είναι ακτινική κεράτωση.

-Μελαγχρωματική ακτινική κεράτωση: Η μελαγχρωματική ακτινική κεράτωση είναι σπάνια παραλλαγή που συχνά εμφανίζεται με κηλίδες ή πλάκες που είναι μαυροκαφέ. Είναι δύσκολο να διακριθεί από το lentigo (μελάνωμα in situ) ή τις κακοήθεις φακίδες.

-Ακτινική χειλίτιδα: Όταν η ακτινική κεράτωση υπάρχει στο χείλος, αυτό ονομάζεται ακτινική χειλίτιδα. Αυτό συνήθως παρουσιάζεται ως ένα τραχύ, φολιδωτό μπάλωμα στο χείλος, που συχνά συνοδεύεται από ξηροστομία και σκάσιμο των χειλιών.

-Κακοήθες δερματικό βλαστίδωμα ακτινικής κεράτωσης: Συνήθως παρουσιάζεται ως ένα μονήρες, ερυθηματώδες, φολιδωτό έμπλαστρο ή πλάκα με σαφώς καθορισμένα όρια. Το κακόηθες δερματικό βλαστίδωμα της ακτινική; κεράτωση; διαφοροποιείται από τη νόσο του Bowen από τον βαθμό της επιθηλιακής συμμετοχής.

Η παρουσία έλκους, οζιδίων, ή αιμορραγίας θα πρέπει να δημιουργούν ανησυχίες για κακοήθεια.

Συγκεκριμένα, τα κλινικά ευρήματα που υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης σε καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων αποτυπώνονται στα αρχικά "IDRBEU": I-induration /inflammation (σκλήρυνση / φλεγμονή), D-diameter (διάμετρος > 1 cm), R-rapid enlargement (ταχεία διεύρυνση), Β-bleeding (αιμορραγία), Ε-erythema (ερύθημα) και U-ulceration (εξέλκωση).

Η ακτινική κεράτωση, συνήθως, διαγιγνώσκεται κλινικά, αλλά επειδή είναι δύσκολο να διαφοροποιηθεί, κλινικά από το καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων, πολλοί απαιτούν βιοψία για την επιβεβαίωση της διάγνωσης, αλλά καλύτερα να μην γίνεται. Να προτιμάτε την δερματοσκόπηση. 


Αίτια ακτινικής κεράτωσης

  • Οι υπεριώδεις ακτίνες μικρού κύματος (UVB)-(μήκος κύματος 290-320). Η ακτινοβολία UVB προκαλεί σχηματισμό διμερούς θυμιδίνης στο DNA και RNA, οδηγώντας σε κυτταρικές μεταλλάξεις
  • Οι υπεριώδεις ακτίνες μεγάλου κύματος UVA
  • Καρκινογόνοι τύποι του ιού του ανθρώπινου θηλώματος (40%)
  • Το p53 ογκοκατασταλτικό γονίδιο βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17p132 και οδηγεί την διακοπή του κυτταρικού κύκλου όταν το DNA ή το RNA έχει υποστεί βλάβη. Η δυσλειτουργία της οδού p53 μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των δυσπλαστικών κερατινοκυττάρων, ακτινική κεράτωση και καρκινογένεση (30-50%)
  • Άλλοι μοριακοί δείκτες που έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη της ακτινικής κεράτωσης είναι η έκφραση του p16ΙΝΚ4, ο συνδέτης CD95 και ο TNF που σχετίζονται με τον συνδέτη που επάγει την απόπτωση (TRAIL) και τους υποδοχείς TRAIL, και την απώλεια της ετεροζυγωτίας. 

Παράγοντες κινδύνου για ακτινική κεράτωση

  • Χώρες του ισημερινού
  • Μεγάλο υψόμετρο
  • Υπαίθρια εργασία (αγρότες, ναυτικοί, κτηνοτρόφοι)
  • Υπερβολική ηλιοθεραπεία
  • Συνύπαρξη ζέστης, υγρασίας και αέρα (αυξάνεται η καρκινογόνος δράση)
  • Μεταμόσχευση οργάνου, λόγω ανοσοκαταστολής. Οι άνθρωποι που παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως ασθενείς με μεταμόσχευση οργάνων, είναι 250 φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν ακτινικές υπερκερατώσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο του δέρματος
  • Ιστορικό ηλιακού εγκαύματος: Όταν ένα παιδί παθαίνει συχνά σοβαρά ηλιακά εγκαύματα έχει 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει ακτινική κεράτωση κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του
  • Παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο
  • Η μελανίνη είναι μια χρωστική ουσία στην επιδερμίδα που  προστατεύει τα κερατινοκύτταρα από τη βλάβη που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία. Βρίσκεται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στην επιδερμίδα, σε πιο σκούρα δέρματα και παρέχει προστασία έναντι της ανάπτυξης της ακτινικής κεράτωσης. Όσοι έχουν ανοιχτόχρωμο δέρμα έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ακτινικής κεράτωσης, σε σύγκριση με τα μελαχρινά άτομα. Οι φακίδες, το ανοιχτό χρώμα των μαλλιών, η μεγάλη τάση για ηλιακά εγκαύματα, τα  ηλιακά εγκαύματα, η αδυναμία μαυρίσματος και η φαλάκρα είναι και αυτοί παράγοντες κινδύνου.
  • Ορισμένες γενετικές διαταραχές που παρεμβαίνουν στην επιδιόρθωση του DNA, μετά την έκθεση στον ήλιο, όπως η μελαγχρωματική ξηροδερμία και το σύνδρομο Bloom αυξάνουν τον κίνδυνο για ακτινική κεράτωση.

Διαφορική διάγνωση ακτινικής κεράτωσης

  • Ακανθοκυτταρικό επιθηλίωμα και μάλιστα ο υπερτροφικός τύπος
  • Κοινή ακροχορδών και μάλιστα ο υπερτροφικός τύπος
  • Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή ψωρίαση στο τριχωτό της κεφαλής
  • Δυσπλαστικός σπίλος, ο μελαγχρωστικός τύπος
  • Ερυθηματώδης λύκος
  • Σμηγματορροϊκή κεράτωση
  • Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα
  • Λειχηνοειδής κεράτωση
  • Ποροκεράτωση
  • Ιογενή κονδυλώματα
  • Φλεγμονώδεις δερματοπάθειες
  • Μελάνωμα

Διάγνωση ακτινικής κεράτωσης

Η διάγνωση γίνεται με την λεπτομερή φυσική εξέταση, μέσω της οπτικής παρατήρησης και της αφής.

Βιοψία γίνεται όταν η κεράτωση είναι μεγάλη σε διάμετρο, έχει πάχος, ή αιμορραγία, αλλά καλύτερα να γίνεται χειρουργική αφαίρεση.

Η ακτινική κεράτωση και το καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων (SCC) μπορεί να έχουν παρόμοια κλινική εικόνα και πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι στην πραγματικότητα είναι απλώς διαφορετικά στάδια στην ίδια κατάσταση. 

Η παθολογοανατομική εξέταση μετά τη χειρουργική αφαίρεση θα δείξει μια συλλογή άτυπων κερατινοκυττάρων με υπερμελάγχρωση ή πλειομορφικούς πυρήνες μέχρι την βασική στιβάδα της επιδερμίδας. Υπάρχουν εναλλασσόμενες περιοχές της ορθοκεράτωσης και παρακεράτωσης. Υπάρχει επιδερμική πάχυνση και στις γύρω περιοχές κατεστραμμένο δέρμα από τον ήλιο. Η φυσιολογική ωρίμανση των κερατινοκυττάρων είναι διαταραγμένη σε διάφορους βαθμούς: Μπορεί να υπάρχει διεύρυνση των ενδοκυττάριων χώρων, κυτταρολογική ατυπία, όπως αφύσικα μεγάλα πυρήνες, και ένα ήπιο χρόνιο φλεγμονώδες διήθημα, και ακόμη λεμφοκυτταρική και πλασματοκυτταρική διήθηση.

Οι επτά ιστοπαθολογικές παραλλαγές χαρακτηρίζονται από άτυπη έναρξη πολλαπλασιασμού κερατινοκυττάρων στη βασική στιβάδα και περιορίζονται στην επιδερμίδα: 

-Υπερτροφική: Έντονη υπερκεράτωση, συχνά με εμφανή παρακεράτωση. Τα κερατινοκύτταρα στο μαλπιγγιανό στρώμα μπορεί να παρουσιάζουν απώλεια της πολικότητας, πλειομορφία και ανάπλαση. 
-Ατροφική: Ελαφρά υπερκεράτωση και ατροφικές αλλαγές στην επιδερμίδα. Η βασική στοιβάδα δείχνει κύτταρα με μεγάλους, υπερχρωματικούς πυρήνες σε στενή εγγύτητα μεταξύ τους. 
-Λειχηνοειδής: Διείσδυση στο θηλώδες χόριο, ακριβώς κάτω από την δερματική-επιδερμική διασταύρωση.
-Ακανθοκυτταρικό: Ακανθοκυτταρικές σχισμές ή κενά στο χαμηλότερο επιδερμικό στρώμα που προκύπτουν από αναπλαστικές αλλαγές με δυσκερατωτικά κύτταρα που διαταράσσουν τις μεσοκυττάριες γέφυρες.
-Κακοήθες δερματικό βλαστίδωμα: Αναφέρεται σε πλήρους πάχους ατυπία και μικροσκοπικά πρέπει να διακριθεί από τη νόσο του Bowen. 
-Επιδερμολυτική: Με κοκκώδη εκφυλισμό.
-Χρωματική: Προβολή χρώσης στη βασική στιβάδα της επιδερμίδας, παρόμοια με την ηλιακή lentigo (μελάνωμα in situ).

Η δερματοσκόπηση 

Η δερματοσκόπηση είναι μια μη επεμβατική τεχνική που χρησιμοποιεί μια φορητή συσκευή. Συχνά, χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των δερματικών αλλοιώσεων, όταν κάποιος δεν επιθυμεί την βιοψία.

Δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά 

Σημείο ροζέτας που περιγράφεται ως τέσσερα λευκά σημεία διατεταγμένα σε ένα σχήμα τριφυλλιού και συχνά εντοπίζεται μέσα σε ένα θυλακιώδες άνοιγμα. Αντιστοιχεί ιστολογικά με την ορθοκεράτωση και παρακεράτωση (σημείο σημαία).

Σημείο φράουλα ως αόριστα αγγεία μεταξύ των θυλάκων των τριχών, με λευκά ανοίγματα.

Στη μελαγχρωματική ακτινική κεράτωση παρατηρούνται γκρι με καφέ κηλίδες ή σφαιρίδια γύρω από τα ανοίγματα, και δακτυλιοειδείς-κοκκώδεις ρομβοειδείς δομές που συχνά είναι δύσκολο να διαφοροποιηθούν από τις κακοήθεις φακίδες.


Πρόληψη ακτινικής κεράτωσης

Η υπεριώδης ακτινοβολία πιστεύεται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη των ακτινικών κερατώσεων επάγοντας τις μεταλλάξεις στα επιδερμικά κερατινοκύτταρα, που οδηγεί σε πολλαπλασιασμό των άτυπων κυττάρων.

Ως εκ τούτου, τα προληπτικά μέτρα για την ακτινική κεράτωση στοχεύουν σε περιορισμό της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία:

  • Περιορισμός του χρόνου της έκθεσης στον ήλιο
  • Αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο κατά τη διάρκεια του μεσημεριού όταν το υπεριώδες φως είναι το πιο ισχυρό. Οι υπαίθριες δραστηριότητες να γίνονται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα
  • Προστασία από τον ήλιο
  • Εφαρμογή ισχυρών αντηλιακών με SPF μεγαλύτερο από 30 που μπλοκάρει τόσο την UVA όσο και την UVB ακτινοβολία
  • Προστατευτική ενδυμασία, καπέλα, πουκάμισα με μακριά μανίκια, μακριές φούστες ή παντελόνια
  • Πρόληψη της λοίμωξης από HPV
  • Αυτοεξέταση για καρκίνο του δέρματος (μελάνωμα, ακανθοκυτταρικό, βασικοκυτταρικό) 

Θεραπεία ακτινικής κεράτωσης

Υπάρχουν πολλές επιλογές θεραπείας για την ακτινική κεράτωση ανάλογα με τον ασθενή και τα κλινικά χαρακτηριστικά της βλάβης.

Τα ποσοστά ίασης είναι υψηλά και η καλύτερη θεραπεία για την ακτινική κεράτωση είναι η πρόληψη.

Η τακτική παρακολούθηση συνιστάται μετά από κάθε θεραπεία για να είναι σίγουρο ότι δεν υπάρχουν νέες βλάβες και ότι οι παλιές δεν υποτροπιάζουν.

Η παρακολούθηση εξαρτάται από την παρουσία κακοήθειας και τη συχνότητα εμφάνισης νέας ακτινικής κεράτωσης.

Η πορεία είναι άριστη αν γίνεται πρόληψη από τον ασθενή.

Η ακτινική υπερκεράτωση είναι μια προκαρκινωματώδης βλάβη και μπορεί να εξαλλαγεί σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.

 

Φαρμακευτική αγωγή για την ακτινική κεράτωση

-Κρέμα φθοριοουρακίλης

Η τοπική χρήση φθοριοουρακίλης (5-FU) καταστρέφει την ακτινική κεράτωση αναστέλλοντας τη μεθυλίωση της θυμιδυλικής συνθετάσης, διακόπτοντας έτσι τη σύνθεση DNA και RNA. Αυτό με τη σειρά του εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Καταστρέφει ακόμη και τις υποκλινικές βλάβες και δεν αφήνει ουλές. Γίνεται εφαρμογή στην αλλοίωση δύο φορές την ημέρα μετά το πλύσιμο. Η διάρκεια της θεραπείας είναι συνήθως 2-8 εβδομάδες.

-Κρέμα imiquimod 

Η Imiquimod είναι ένας τοπικός παράγοντας ανοσοενισχυτικός για τη θεραπεία των γεννητικών κονδυλωμάτων. Η Imiquimod διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω της απελευθέρωσης και της προς τα πάνω ρύθμισης των κυτοκινών. Η θεραπεία με κρέμα imiquimod γίνεται 2-3 φορές την εβδομάδα για 12 έως 16 εβδομάδες με αποτέλεσμα την πλήρη υποχώρηση της ακτινικής κεράτωσης. Η κρέμα Imiquimod 3,75% μπορεί να εφαρμοσθεί τοπικά σε όλο το πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής για δύο κύκλους θεραπείας 2 εβδομάδων, με ένα ποσοστό πλήρους θεραπείας 36%. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και κρέμα 5% με μεγαλύτερη επιτυχία. Η κρέμα 3,75%, όμως έχει λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως, τοπικό ερύθημα, εφελκιδοποίηση, και απολέπιση στο σημείο εφαρμογής.

-Ingenol mebutate gel

Η Ingenol mebutate είναι η νεότερη θεραπεία για την ακτινική κεράτωση. Λειτουργεί με δύο τρόπους, πρώτα με σχίσιμο των κυτταρικών μεμβρανών και με κυτταρικό θάνατο των μιτοχονδρίων και στη συνέχεια με την επαγωγή της εξαρτώμενης από τα αντισώματα κυτταροτοξικότητας, για την εξάλειψη των υπόλοιπων κυττάρων του όγκου. 3ήμερη θεραπεία με τη γέλη 0,015% συνιστάται για το τριχωτό της κεφαλής και του προσώπου, ενώ  2ήμερη θεραπεία με τη γέλη 0.05% συνιστάται για τον κορμό και τα άκρα.  Τα πλεονεκτήματα της θεραπείας με mebutate ingenol είναι η σύντομη διάρκεια της θεραπείας και τα χαμηλά ποσοστά υποτροπής. Τοπικές δερματικές αντιδράσεις, με πόνο, κνησμό και ερυθρότητα συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της θεραπείας με ingenol mebutate. Αυτή η θεραπεία προέρχεται από την  Euphorbia peplus που είναι παραδοσιακή θεραπεία για την κεράτωση.

-Τζελ νατριούχου Diclofenac 

Η τοπική γέλη νατριούχου diclofenac είναι ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο που προκαλεί αναστολή της οδού του αραχιδονικού οξέος, περιορίζοντας έτσι την παραγωγή προσταγλανδινών οι οποίες πιστεύεται ότι εμπλέκονται στην ανάπτυξη του UVB επαγόμενου καρκίνου του δέρματος. Η συνιστώμενη διάρκεια της θεραπείας είναι 60 έως 90 ημέρες, με δύο φορές την ημέρα εφαρμογή. Η θεραπεία της ακτινικής κεράτωσης προσώπου με γέλη δικλοφενάκης, οδηγεί σε πλήρη υποχώρηση της βλάβης σε 40% των περιπτώσεων. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ξηρότητα, κνησμός, ερυθρότητα, και εξάνθημα στη θέση εφαρμογής. 

-Τα ρετινοειδή 

Τοπικά τα ρετινοειδή έχουν μελετηθεί για τη θεραπεία της ακτινικής κεράτωσης με μέτρια αποτελέσματα. Η θεραπεία με γέλη αδαπαλένιου καθημερινά για 4 εβδομάδες, και στη συνέχεια δύο φορές την ημέρα για συνολικά εννέα μήνες οδηγεί σε σημαντική, αλλά μέτρια μείωση της βλάβης. Η τοπική τρετινοΐνη είναι αναποτελεσματική ως αγωγή. Για τη δευτερογενή πρόληψη της ακτινικής κεράτωσης, η συστηματική, χαμηλή δόση ασιτρετίνης είναι ασφαλής, καλά ανεκτή και μετρίως αποτελεσματική στην χημειοπροφύλαξη για τον καρκίνο του δέρματος σε ασθενείς με μεταμόσχευση νεφρού. 

Τεχνικές θεραπείας της ακτινικής κεράτωσης

-Κρυοθεραπεία 

Δίνει άμεσα αποτελέσματα και δεν αφήνει ουλές

Το υγρό άζωτο (-195,8 ° C) είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπεία για την ακτινική κεράτωση. Είναι μια καλά ανεκτή διαδικασία που δεν απαιτεί αναισθησία. Η κρυοθεραπεία ενδείκνυται ιδιαίτερα για τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν λίγες, λεπτές, καλά οριοθετημένες αλλοιώσεις. Γενικά πραγματοποιείται με τη χρήση μιας τεχνικής ανοικτού ψεκασμού, όπου η βλάβη της ακτινικής κεράτωσης ψεκάζεται για αρκετά δευτερόλεπτα. Η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί πολλές φορές ανάλογα με την ανοχή. Τα ποσοστά ίασης είναι 67 έως 99 τοις εκατό. Τα μειονεκτήματα είναι η δυσφορία κατά τη διάρκεια και μετά τη διαδικασία, οι φουσκάλες, οι ουλές, η ερυθρότητα, η υπο- ή υπερ μελάγχρωση και η καταστροφή των υγιών ιστών. 

-Η φωτοδυναμική θεραπεία 

Μέτρια αποτελέσματα παρατηρούνται με  φωτοθεραπεία για ακτινική κεράτωση με μεθυλο αμινολεβουλινικό για μία εβδομάδα μετά την έκθεση. Ο ασθενής έχει άσπρο δέρμα και γαλάζια μάτια. Η ακτινική κεράτωση είναι ένα από τις πιο συχνές δερματολογικές βλάβες για τις οποίες ενδείκνυται η φωτοδυναμική θεραπεία, χρησιμοποιώντας τοπικά μεθύλιο αμινολεβουλινικό (MAL) ή 5-αμινολεβουλινικό οξύ (5-ALA). Η θεραπεία αρχίζει με την προετοιμασία της βλάβης, η οποία περιλαμβάνει την απόξεση χρησιμοποιώντας ένα δερματική ξέστρο. Ένα παχύ στρώμα τοπικής κρέμας MAL ή 5-ALA εφαρμόζεται στην αλλοίωση και σε μια μικρή περιοχή γύρω από τη βλάβη, η οποία στη συνέχεια καλύπτεται με έναν επίδεσμο και αφήνεται για ένα χρονικό διάστημα. Κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου ο φωτοευαισθητοποιητής συσσωρεύεται στα κύτταρα-στόχους εντός της βλάβης της ακτινικής κεράτωσης. Ο επίδεσμος στη συνέχεια απομακρύνεται και η αλλοίωση υφίσταται επεξεργασία με φως σε ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος. Η φωτοδυναμική θεραπεία κερδίζει σε δημοτικότητα. Έχει 14% υψηλότερη πιθανότητα επίτευξης πλήρους κάθαρσης της βλάβης στους 3 μήνες σε σύγκριση με την κρυοθεραπεία, και φαίνεται να οδηγεί σε ανώτερα αισθητικά αποτελέσματα σε σύγκριση με την κρυοθεραπεία ή τη θεραπεία με 5-FU. Η φωτοδυναμική θεραπεία φαίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση περιοχών με πολλαπλές βλάβες ακτινικής κεράτωσης.

Χειρουργικές τεχνικές εξαίρεσης βλαβών

-Χειρουργική εκτομή: Η εκτομή πρέπει να επιφυλάσσεται για τις περιπτώσεις όταν η βλάβη της ακτινικής κεράτωσης είναι μια παχιά βλατίδα, ή όταν υπάρχει βαθύτερη εισβολή και η ιστοπαθολογική διάγνωση είναι αναγκαία και ο ασθενής δεν θέλει να κάνει βιοψία. 

-Εκτομή με ξύρισμα και απόξεση (ακολουθούμενη συχνά από ηλεκτροξήρανση: Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται συχνά για τη θεραπεία της ακτινικής κεράτωσης, και ιδίως για τις βλάβες της υπερκεράτωσης. Η επιφάνεια της βλάβης μπορεί να ξύνεται χρησιμοποιώντας ένα νυστέρι, ή η βάση μπορεί να αφαιρεθεί με ένα ξέστρο. Ο ιστός μπορεί να αξιολογηθεί ιστοπαθολογικά, αλλά τα δείγματα που αποκτούνται με τη χρήση αυτής της τεχνικής δεν είναι συχνά επαρκή για να προσδιοριστεί αν μια βλάβη είναι επεμβατική ή ενδοεπιδερμική.

-Δερμοαπόξεση: Η δερμοαπόξεση είναι χρήσιμη στη θεραπεία μεγάλων περιοχών με πολλαπλές βλάβες ακτινικής κεράτωσης. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη χρήση ενός οργάνου χειρός που αφαιρεί το στρώμα της κεράτινης στιβάδας της επιδερμίδας. Τα διαμάντια Fraises ή οι συρμάτινες βούρτσες περιστρέφονται σε υψηλές ταχύτητες. Η διαδικασία μπορεί να είναι αρκετά επώδυνη και απαιτεί αναισθητικό. Η θεραπεία με δερμοαπόξεση είναι κατά 96% αποτελεσματική, αλλά μειώνεται δραστικά στο 54% στα πέντε χρόνια. 

-Θεραπεία με laser: Η θεραπεία με laser με τη χρήση διοξειδίου του άνθρακα (CO2) ή ερβίου (ύττριο γρανάτης αλουμινίου)-(Er: YAG) λέιζερ είναι μια θεραπευτική προσέγγιση που χρησιμοποιείται με αυξημένη συχνότητα, και μερικές φορές σε συνδυασμό με υπολογιστική τομογραφία και είναι καλή σε περιοχές όπου απαιτείται προσοχή στην αισθητική, όπως στο πρόσωπο. 

-Χημικό πίλινγκ: Το χημικό πίλινγκ είναι ένας τοπικά εφαρμοζόμενος παράγοντα που τραυματίζει το εξωτερικό στρώμα του δέρματος και την απολέπιση, και τελικά την ανάπτυξη ομαλού και αναζωογονημένου δέρματος. Πολλαπλές θεραπείες έχουν μελετηθεί. Το χημικό πίλινγκ μεσαίου βάθους μπορεί να θεραπεύσει αποτελεσματικά τις πολλαπλές μη υπερκερατωσικές βλάβες ακτινικής υπερκεράτωσης. Μπορεί να επιτευχθεί με 35% έως 50% τριχλωροξικό οξύ (TCA) ή 35%, σε συνδυασμό με διάλυμα Jessner μία φορά την ημέρα εφαρμογή για τουλάχιστον 3 εβδομάδες, 70% γλυκολικό οξύ (α-υδροξυ οξύ) ή στερεό CO2. Σε σύγκριση με τη θεραπεία με 5-FU, το χημικό πίλινγκ έχει παρόμοια αποτελεσματικότητα και ευκολία χρήσης με παρόμοια νοσηρότητα. Σε χημικό πίλινγκ απαιτείται αποφυγή έκθεσης στον ήλιο. Επιπλέον, θα πρέπει να αποφεύγεται σε άτομα με ιστορικό λοίμωξης από HSV ή ιστορικό χηλοειδών, σε ανοσοκαταστολή ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που προκαλούν φωτοευαισθητοποίηση.


Πρόγνωση ακτινικής κεράτωσης

Οι ακτινικές κερατώσεις έχουν τρεις πιθανές κλινικές εκβάσεις: μπορεί να υποχωρήσουν, να παραμείνουν σταθερές, ή να γίνουν διεισδυτική νόσος. Μερικές φορές έρχονται και παρέρχονται και παραμένουν για μήνες, και στη συνέχεια εξαφανίζονται. Συχνά, μπορεί να επανεμφανιστεί η νόσος μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, ιδιαίτερα αν δεν τηρείται η προστασία στον ήλιο. Αν αφεθεί χωρίς θεραπεία, υπάρχει μια πιθανότητα η βλάβη να προχωρήσει για να γίνει επεμβατική. Είναι δύσκολο να προβλεφθεί αν μια βλάβη ακτινικής κεράτωσης θα προχωρήσει για να γίνει καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων. Έχει παρατηρηθεί ότι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα προέρχεται από αλλοιώσεις ακτινικής κεράτωσης κατά 65 έως 97%. 

Διαγνωστικά, οι ερευνητές διερευνούν το ρόλο των νέων βιοδεικτών που βοηθούν να προσδιορισθεί αν η ακτινική κεράτωση θα γίνει δερματικό ή μεταστατικό καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων. Η προς τα πάνω ρύθμιση των μεταλλοπρωτεϊνασών μήτρας (ΜΜΡ) φαίνεται σε πολλούς διαφορετικούς τύπους καρκίνων, και η έκφραση και η παραγωγή της ΜΜΡ-7 ειδικότερα έχει βρεθεί να είναι αυξημένη σε καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων-SCC συγκεκριμένα. Ο ρόλος της σερίνης (αναστολείς πεπτιδάσης ή Σερπίνες) είναι σημαντικός. Η Serpin A1 είναι αυξημένη στα κερατινοκύτταρα των καρκίνων SCC.

Το Resiquimod είναι ένας TLR 7/8 αγωνιστής που λειτουργεί παρόμοια με το imiquimod, αλλά είναι 10 έως 100 φορές πιο ισχυρός όταν χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία βλαβών της ακτινικής υπερκεράτωσης με ποσοστά ανταπόκρισης 40 έως 74%.

Η Afamelanotide είναι ένα φάρμακο που διεγείρει την παραγωγή μελανίνης από τα μελανοκύτταρα που δρα ως προστατευτικός παράγοντας ενάντια στην ακτινοβολία UVB και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη της ακτινικής υπερκεράτωσης σε ασθενείς με μεταμόσχευση οργάνων που βρίσκονται σε ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

Οι αναστολείς των υποδοχέων του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR), όπως οι αναστολείς όπως το gefitinib, και τα αντι-EGFR αντισώματα, όπως το cetuximab χρησιμοποιείται στη θεραπεία διαφόρων τύπων καρκίνου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πρόληψη και θεραπεία του καρκίνου του δέρματος.

Διαβάστε, επίσης,

Ο δισκοειδής ερυθηματώδης λύκος

Κρυοθεραπεία

Γιατί τα αντηλιακά είναι υπεύθυνα για το μελάνωμα

Κρέμα Aldara

Euphorbia peplus

Απαλλαγείτε από τα κονδυλώματα

Oμαλός λειχήνας

Ιχθύαση

Bιταμίνη Α

Δερμοαπόξεση

Κρυοθεραπεία

www.emedi.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Τελευταία τροποποίηση στιςΤετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016 09:03
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια
επιστροφή στην κορυφή


Σχετικά με το EMEDI

Εφημερεύοντα Φαρμακεία